Όταν οι αγορές γίνονται πιο νευρικές και οι τιμές αρχίζουν να υποχωρούν, πολλοί επενδυτές σκέφτονται αμέσως την προστασία του χαρτοφυλακίου τους. Η αβεβαιότητα γύρω από τα επιτόκια, τον πληθωρισμό, τις γεωπολιτικές εξελίξεις, ή τις τιμές των εμπορευμάτων, μπορεί εύκολα να αυξήσει τον φόβο και να οδηγήσει σε βιαστικές αποφάσεις.
Η αντιστάθμιση κινδύνου μπορεί να βοηθήσει έναν επενδυτή να μειώσει την επίδραση μιας πτώσης, χωρίς να πουλήσει όλες τις θέσεις του. Όμως δεν είναι απλή υπόθεση και σίγουρα δεν είναι δωρεάν. Κάθε εργαλείο έχει κόστος, ρίσκο και συγκεκριμένο τρόπο λειτουργίας.
Τα Options, δηλαδή τα δικαιώματα προαίρεσης, είναι από τα πιο γνωστά εργαλεία προστασίας. Μπορούν να προσφέρουν ακριβή αντιστάθμιση, αλλά είναι σύνθετα και απαιτούν εμπειρία. Η τιμή τους δεν εξαρτάται μόνο από την κατεύθυνση της αγοράς, αλλά και από την μεταβλητότητα, την διάρκεια και την χρονική αξία.
Υπάρχουν επίσης τα Optionsscheine, τα οποία μπορούν να θεωρηθούν τραπεζικά παράγωγα δικαιώματα, ή warrants. Είναι πιο προσβάσιμα για ιδιώτες επενδυτές, αλλά όταν η αγορά είναι ήδη φοβισμένη και η μεταβλητότητα υψηλή, η προστασία μέσω αυτών των προϊόντων μπορεί να γίνει ακριβή.
Μία άλλη κατηγορία είναι τα Knock-out πιστοποιητικά. Είναι πιο εύκολα κατανοητά, επειδή η κίνησή τους συνδέεται πιο άμεσα με την κίνηση του υποκείμενου δείκτη, ή τίτλου. Το μεγάλο μειονέκτημα είναι ότι, αν η αγορά κινηθεί αντίθετα και αγγίξει το προκαθορισμένο επίπεδο Knock-out, ο επενδυτής μπορεί να χάσει σχεδόν όλο το κεφάλαιο που έχει τοποθετήσει.
Τα Futures, δηλαδή τα Σ.Μ.Ε. (Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης), χρησιμοποιούνται κυρίως από επαγγελματίες επενδυτές και θεσμικά χαρτοφυλάκια. Είναι αποτελεσματικά εργαλεία αντιστάθμισης, αλλά απαιτούν πολύ καλή γνώση της μόχλευσης, του margin και του μεγέθους της θέσης. Για τους περισσότερους ιδιώτες επενδυτές δεν αποτελούν απλή λύση.
Υπάρχουν ακόμη τα Short ETFs και τα μοχλευμένα προϊόντα, τα οποία ανεβαίνουν όταν ένας δείκτης πέφτει. Μπορούν να βοηθήσουν σε συγκεκριμένες βραχυπρόθεσμες περιόδους, αλλά δεν είναι συνήθως κατάλληλα για μακροχρόνια διακράτηση, ειδικά όταν η αγορά κινείται έντονα πάνω και κάτω χωρίς καθαρή τάση.
Το μεγαλύτερο λάθος είναι ότι πολλοί επενδυτές σκέφτονται την αντιστάθμιση, αφού η αγορά έχει ήδη πέσει σημαντικά. Τότε ο φόβος είναι ήδη υψηλός, η μεταβλητότητα αυξημένη και πολλά προϊόντα προστασίας ακριβότερα. Με άλλα λόγια, αγοράζουν προστασία όταν η αγορά έχει ήδη αντιδράσει.
Για αυτό η αντιστάθμιση δεν πρέπει να γίνεται από πανικό. Πρέπει να αποτελεί μέρος ενός σχεδίου. Ο επενδυτής χρειάζεται να ξέρει τι θέλει να προστατεύσει, για πόσο χρονικό διάστημα, με ποιο εργαλείο, με ποιο κόστος και σε ποιο σημείο θα κλείσει την αντιστάθμιση.
Για τους περισσότερους μακροπρόθεσμους επενδυτές, η καλύτερη προστασία δεν είναι απαραίτητα ένα παράγωγο προϊόν. Είναι η σωστή δομή του χαρτοφυλακίου: καλή διασπορά, επαρκής ρευστότητα, σωστή κατανομή κεφαλαίου, όχι υπερβολικά μεγάλες θέσεις σε μία μόνο μετοχή και ξεκάθαρος επενδυτικός ορίζοντας.
Η αντιστάθμιση κινδύνου μπορεί να είναι χρήσιμο εργαλείο, ειδικά για ενεργούς επενδυτές και traders. Δεν αντικαθιστά όμως την στρατηγική. Στις αγορές, η καλύτερη προστασία δεν είναι πάντα το πιο σύνθετο προϊόν. Πολλές φορές είναι η πειθαρχία, η ρευστότητα, η σωστή δομή και το καθαρό πλάνο.
Γιάννης Λαμπρίδης, Money Expert
