«Μία χαμένη πολιτιστική ευκαιρία για την Καβάλα», είναι ο τίτλος του άρθρου που έγραψε ο Κωνσταντίνος Χίζαρης, διδάκτωρ σύνθεσης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.), βραβευμένος συνθέτης, διευθυντής στο 2ο Γυμνάσιο Καβάλας, εκπαιδευτικός μουσικής και περήφανος δημότης Καβάλας(!), με αφορμή την απόρριψη της πρότασης που κατέθεσε στον Δήμο Καβάλας για τα «Ελευθέρια». Πρόκειται για το «Project Kavala-Μνήμη, Ελπίδα και Φως», ένα έργο σχεδιασμένο αποκλειστικά για την Καβάλα, εμπνευσμένο από την ιστορία της, τους ανθρώπους της, την μνήμη και το μοναδικό τοπίο της. Το έργο δεν εντάχθηκε στο πρόγραμμα των «Ελευθέριων» διότι ήταν υψηλό το κόστος, περίπου 7.000 ευρώ.
Υποτίθεται ότι τα «Ελευθέρια», είναι η γιορτή για την απελευθέρωση της Καβάλας από την βουλγαρική κατοχή. Και η ευκαιρία για τις τοπικές πολιτιστικές δυνάμεις να παρουσιάσουν το έργο τους και να προσφέρουν στον εορτασμό.
Ο Καβαλιώτης, Κ. Χίζαρης, θέλησε να προσφέρει το έργο που ετοίμασε, με αρκετή δουλειά και μεράκι, για να τιμήσει την απελευθέρωση της πόλης. Ακόμα κι αν η δαπάνη των 7.000 ευρώ θεωρείται υψηλή (σ.σ. έχουν δαπανηθεί πολλαπλάσια χρήματα από τον Δήμο Καβάλας, την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, το Επιμελητήριο, τον Εμπορικό Σύλλογο Καβάλας, για εκδηλώσεις καλλιτεχνών που δεν είναι Καβαλιώτες), ο κριτής κάθε εκδήλωσης είναι το κοινό. Μπορεί οι Καβαλιώτες και οι Καβαλιώτισσες να έκριναν θετικά την προσπάθεια του συντοπίτη μουσικού, δημιουργού και εκπαιδευτικού. Κι αν δεν άρεσε στο κοινό, ο Δήμος θα «έχανε» 7.000 ευρώ, που δεν είναι και υπερβολικό χρηματικό ποσό.
Κατά την άποψη μας, η δημοτική Αρχή πρέπει να ενθαρρύνει τους ντόπιους δημιουργούς. Το έργο του Κ. Χίζαρη έπρεπε να περιληφθεί στο πρόγραμμα των «Ελευθέριων» (σ.σ. περιλήφθηκαν εκδηλώσεις πολύ κατώτερες), για να το απολαύσουν οι Καβαλιώτες και οι Καβαλιώτισσες. Και ακόμα περισσότερο, το συγκεκριμένο έργο έπρεπε να παρουσιαστεί στην Νυρεμβέργη, την αδελφοποιημένη πόλη με την Καβάλα, για να τιμηθεί ο εορτασμός της απελευθέρωσης και από τους κατοίκους της γερμανικής πόλης.
Ο Κ. Χίζαρης αναφέρει στην επιστολή του τα ακόλουθα: «26 Ιουνίου 2026: Σαν σήμερα, πριν από 113 χρόνια (1913), απελευθερώθηκε η πολύπαθη πόλη μας, από την σκληρή βουλγαρική κατοχή. Τι υπάρχει στο πρόγραμμα των «Ελευθέριων 2026» και τι έγινε αυτή την ημέρα; Μία εκδήλωση ήταν το 12ο φεστιβάλ παραδοσιακών χορών από πολιτιστικούς συλλόγους, η οποία τελικά μεταφέρθηκε στο «Ακόντισμα» της Νέας Καρβάλης(;), ενώ μία δεύτερη εκδήλωση ήταν, η αναπαράσταση της άφιξης του λόχου Θασίων εθελοντών στην Καβάλα, από την Θασιακή Ένωση Καβάλας, η οποία τελικά αναβλήθηκε για την επόμενη εβδομάδα. Και καλώς υπάρχουν αυτές οι εκδηλώσεις, πρέπει να υπάρχουν, αλλά μήπως θα πρέπει να επιδιώκεται και το κάτι διαφορετικό, νέο και πρωτοποριακό, ώστε να συντελείται και μία ανανέωση του προγράμματος των «Ελευθέριων»;
Πριν από λίγους μήνες, κατέθεσα στον Δήμο Καβάλας μία ολοκληρωμένη πρόταση για την πραγματοποίηση μιας πρωτότυπης πολυμεσικής καλλιτεχνικής εκδήλωσης στο πλαίσιο των «Ελευθέριων» του 2026. Το «Project Kavala-Μνήμη, Ελπίδα και Φως» δεν ήταν μία ακόμα συναυλία. Δεν ήταν μία έτοιμη παραγωγή που μεταφέρεται από πόλη σε πόλη. Ήταν ένα έργο σχεδιασμένο αποκλειστικά για την Καβάλα, εμπνευσμένο από την ιστορία της, τους ανθρώπους της, την μνήμη της και το μοναδικό της τοπίο. Το «Project Kavala-Μνήμη, Ελπίδα και Φως», είναι ένα πρωτότυπο και πρωτοποριακό πολυμεσικό καλλιτεχνικό έργο, αποτέλεσμα πολυετούς σχεδιασμού και δημιουργικής εργασίας. Στόχος του ήταν, να μετατρέψει τον χώρο μπροστά από το Δημαρχείο και τον κήπο των ηρώων, σε ένα ζωντανό πεδίο μουσικής, εικόνας, φωτισμού και συλλογικής μνήμης, αφιερωμένο στην ιστορία, την πολιτιστική κληρονομιά, την φυσική ομορφιά και την σύγχρονη ταυτότητα της Καβάλας. Η πρωτότυπη μουσική επενδύεται και «συνομιλεί» με βίντεο, φωτογραφικό υλικό, πολυμέσα και εντυπωσιακούς φωτισμούς, συνθέτοντας μία ενιαία καλλιτεχνική εμπειρία που αφηγείται την ιστορία, την μνήμη, την φυσική ομορφιά και την σύγχρονη ταυτότητα της πόλης μας.
Η απάντηση που έλαβα ήταν προφορική και συνοψιζόταν σε δύο λέξεις: «υψηλό κόστος». Όταν όμως το κόστος γίνεται άλλοθι, ο πολιτισμός χάνει, η πόλη μας χάνει. Και ποιο είναι το κόστος αυτού του εγχειρήματος; Αυτό λοιπόν ανέρχεται στο αστρονομικό ποσό των 6.900 ευρώ συν Φ.Π.Α.!!! Αστεία πράγματα για τα οικονομικά του Δήμου Καβάλας. Εκτός αυτού, όλοι μας γνωρίζουμε ότι κατά καιρούς έχουν πραγματοποιηθεί εκδηλώσεις και θεάματα αμφιβόλου καλλιτεχνικής αξίας, με πολύ μεγαλύτερο οικονομικό κόστος για τον Δήμο μας. Αλλά, αυτό δεν θα το σχολιάσω επί του παρόντος. Χάριν της ενημέρωσης και της διαφάνειας, οφείλω να επισημάνω ορισμένα δεδομένα:
Πρώτον: O δημιουργός του έργου, δηλαδή ο υπογράφων, δεν ζητάει ούτε ένα ευρώ αμοιβής. Η προσωπική συμμετοχή, η σύνθεση της μουσικής, η καλλιτεχνική επιμέλεια και η πολυετής προετοιμασία, προσφέρονταν χωρίς καμία οικονομική απαίτηση.
Δεύτερον: Tο σύνολο του προϋπολογισμού αφορούσε αποκλειστικά επαγγελματίες και τεχνικούς συνεργάτες, απαραίτητους για την ασφαλή και ποιοτική πραγματοποίηση μιας εκδήλωσης αυτού του επιπέδου: ηχητική και φωτιστική κάλυψη, οπτικοακουστικά μέσα, βιντεοσκόπηση, φωτογράφιση, προβολή και τεχνική υποστήριξη, συμμετοχή επαγγελματικής χορωδίας της πόλης μας.
Τρίτον: H συγκεκριμένη πρόταση δεν αποτελούσε μία ακόμα συναυλία, ή μία επανάληψη γνωστών πολιτιστικών δράσεων. Επρόκειτο για ένα μοναδικό καλλιτεχνικό γεγονός, σχεδιασμένο αποκλειστικά για την Καβάλα και αφιερωμένο στην πόλη μας. Ένα έργο που θα μπορούσε να προσφέρει στους δημότες και στους επισκέπτες μία εμπειρία, που δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ στο παρελθόν στην Καβάλα. Επιπρόσθετα, η πολιτιστική και κοινωνική αξία αυτού του εγχειρήματος συνίσταται στο ότι: α) τιμά την ιστορική απελευθέρωση της πόλης μας, β) υπηρετεί την εθνική αυτογνωσία και ενότητα, γ) αναδεικνύει την συνέχεια της μνήμης μέσα στον χρόνο, δ) ενισχύει την πολιτιστική ταυτότητα της Καβάλας, ε) αναβαθμίζει τον δημόσιο χώρο μέσω της τέχνης, στ) προβάλλει την πόλη της Καβάλας ως τουριστικό προορισμό και ως τόπο σύγχρονης δημιουργίας.
Θέλω να τονίσω ότι, οι πολιτιστικές επενδύσεις δεν πρέπει να αξιολογούνται μόνο με λογιστικά κριτήρια, αλλά και με βάση την προστιθέμενη αξία που δημιουργούν για την κοινωνία, την εικόνα της πόλης και την πολιτιστική της ταυτότητα. Η τέχνη δεν είναι δαπάνη. Είναι επένδυση στην μνήμη, στην παιδεία, στην αισθητική καλλιέργεια και στην εξωστρέφεια ενός τόπου. Γιατί, λοιπόν, αντιμετωπίστηκε αυτό το καλλιτεχνικό εγχείρημα αποκλειστικά ως λογιστικό μέγεθος και δεν αξιολογήθηκε με βάση την πρωτοτυπία, την καλλιτεχνική του αξία, την απήχησή του στην κοινωνία και την δυνατότητά του να αφήσει πολιτιστικό αποτύπωμα στην πόλη; Δεν μπορώ παρά να υποστηρίξω ότι, η απόρριψη αυτής της πρότασης δεν αποτελεί απλώς απόρριψη ενός καλλιτέχνη, ή ενός δημιουργού. Αποτελεί κυρίως, απώλεια μιας σημαντικής ευκαιρίας για την ίδια την Καβάλα και τους ανθρώπους της.
Αναρωτιέμαι: αν μία πόλη δεν επενδύει σε πρωτότυπες δημιουργίες που γεννιούνται μέσα στους κόλπους της, τότε σε τι ακριβώς επιλέγει να επενδύσει; Αν ένας τοπικός δημιουργός αφιερώνει χρόνια σχεδιασμού, προσφέρει το έργο του χωρίς προσωπικό οικονομικό όφελος και παρ’ όλα αυτά, η πρόταση απορρίπτεται επειδή θεωρείται «ακριβή», ποιο μήνυμα στέλνεται, τελικά, σε όλους τους ανθρώπους του πολιτισμού; Ότι η δημιουργία είναι ευπρόσδεκτη μόνο όταν δεν κοστίζει τίποτα; Ή αν κοστίζει ελάχιστα; Ότι η φιλοδοξία πρέπει να περιορίζεται στα απολύτως αναγκαία; Ότι η πόλη δεν χρειάζεται να διεκδικεί το διαφορετικό, το πρωτοποριακό και το μοναδικό; Για μένα προσωπικά, τα «Ελευθέρια» δεν είναι απλώς μία σειρά εκδηλώσεων. Είναι η σημαντικότερη γιορτή της πόλης. Και αυτό διαφαίνεται μέσα από την πρότασή μου για το «Project Kavala-Μνήμη, Ελπίδα και Φως». Η Καβάλα άξιζε να ζήσει αυτή την εμπειρία. Δυστυχώς, δεν της δόθηκε η δυνατότητα (η ενδεικτική φωτογραφία αποτελεί προϊόν τεχνητής νοημοσύνης βάσει των περιγραφών και προδιαγραφών της εκδήλωσης)».
