Σε μία κοινωνία, όπως η ιουδαϊκή, όπου η προσκόλληση στο «γράμμα» του νόμου είναι ισχυρή, ο λόγος του Κυρίου προς τους μαθητές Του, όπως μαρτυρεί ο Ευαγγελιστής Λουκάς (Λκ. στ΄, 31-36), είναι επαναστατικός.
Τρία πράγματα ζητά από τους μαθητές Του να εφαρμόζουν στην ζωή τους, δίνοντας την διαβεβαίωση ότι έτσι θα λάβουν τον χαρακτηρισμό «υιοί Υψίστου»• και αυτά θα κληθούν να τα διδάξουν σε όλο τον κόσμο, έμπρακτα!
α. Αγάπη προς τους εχθρούς: Και μόνο στο άκουσμα αυτής της συμβουλής, ολόκληρος ο έσω άνθρωπος διαμαρτύρεται. Το περί δικαίου αίσθημα, όπως είναι διαμορφωμένο, δεν είναι δυνατόν να αποδεχθεί αυτή την συμβουλή. Πώς είναι δυνατόν να αγαπηθεί ο άνθρωπος που δημιουργεί προβλήματα; Που συμπεριφέρεται με αδικαιολόγητη εμπάθεια; Που γίνεται η αιτία, ώστε η ψυχή να ταράζεται και να γεμίζει οργή;
Είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί αυτός ο λόγος, ειδικά στην σύγχρονη εποχή, όπου το ενδιαφέρον του ανθρώπου είναι διαμοιρασμένο σε αναρίθμητες επιλογές. Πλέον σήμερα, όλοι αποφεύγουν, ή και αδιαφορούν να ασχοληθούν με τους «τοξικούς» ανθρώπους. Πώς να αγαπήσεις εκείνον που αποφεύγεις; Η αγάπη ενώνει, δεν χωρίζει.
β. Έμπρακτο καλό: Στην συνέχεια, ο Ιησούς λέει στους μαθητές Του να κάνουν καλό. Ουσιαστικά τους ζητά, ως συνέχεια της πρώτης συμβουλής, να παραβλέπουν το κακό που δέχονται από τον εχθρό και να τον ευεργετούν!
Μία τέτοια προτροπή όμως, αντιβαίνει στα όρια της ανθρώπινης λογικής. Στην συνείδηση του ανθρώπου, ο Μωσαϊκός νόμος, ή νόμος της ανταπόδοσης είναι το μέτρο της δικαιοσύνης. Όμως, αυτός ο νόμος είχε δύο σκοπούς: να σταματήσει η εκδικητικότητα και η κοινωνική ανισότητα που επικρατούσε στον καιρό της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ παράλληλα αποτελούσε το μέσο για την μετάβαση της ανθρώπινης σκέψης στην πλήρη ανεξικακία που διδάσκει ο Κύριος στην Καινή Διαθήκη.
γ. Δανεισμός χωρίς ανταπόδοση: Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, στον λόγο ΙΑ΄ «Περί πλούτου και πενίας» λέει πως πλούσιος είναι αυτός που μοιράζεται τον πλούτο του με τους φτωχούς, από τους οποίους δεν περιμένει την επιστροφή της δωρεάς του. Και συνεχίζει, λέγοντας πως ο πλούτος μένει όταν διαμοιράζεται. Αυτή ουσιαστικά είναι η ελεημοσύνη!
Στους σύγχρονους όρους ζωής, αυτή η λέξη αναζητά μία θέση. Από την μία η ανικανοποίητη επιθυμία του ανθρώπου και από την άλλη η οικονομική ανισότητα δεν αφήνουν πολλά περιθώρια, ώστε η ελεημοσύνη να βρει μία θέση στην ζωή του.
Κύριο μέλημα του ανθρώπου, είναι η βελτίωση του βιοτικού του επιπέδου, η κοινωνική καταξίωση, όπως αυτή ορίζεται από την σύγχρονη υλιστική σκέψη και πραγματώνεται μέσα από την πολυτέλεια και την χλιδή.
Αντίθετα, ο ελεήμων σκοπό έχει να βοηθήσει από αγάπη και μόνο τον συνάνθρωπό του που βρίσκεται σε δυσκολία, μοιράζοντας τα αποκτήματά του, ώστε να βρίσκονται και οι δύο στο ίδιο επίπεδο.
Εάν θέλαμε να δώσουμε ένα σχήμα σε όσα αναφέρθηκαν, τότε το μόνο που ταιριάζει είναι ο Σταυρός του Κυρίου.
Σε αυτόν αντικατοπτρίζονται και τα τρία στοιχεία, καθώς η αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο έφτασε ως τον Σταυρό, επάνω από τον οποίο συγχώρεσε τους σταυρωτές Του και επιπλέον προσέφερε ως δώρο την αιώνια ζωή, λύνοντας τα δεσμά του θανάτου με την Ανάστασή Του. Η προσφορά όμως αυτή ήταν εκούσια, δηλαδή έγινε επειδή ελεύθερα ο Θεός θέλησε να δώσει το Σώμα και το Αίμα Του «λύτρον αντί πολλών».
Εφόσον λοιπόν, οι άνθρωποι επιθυμούν από το «κατ’ εικόνα» να οδηγηθούν στο «καθ’ ομοίωσιν», αρκεί ελεύθερα να εφαρμόσουν τις τρεις συμβουλές του Κυρίου και τότε με βεβαιότητα, θα έχουν κάθε δικαίωμα να αποκαλούνται «υιοί του Υψίστου».
ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ Φ.Ν.Θ. ιερεύς Παναγιώτης Τσακίρης
