Ένα χαρτοφυλάκιο που γράφει ιστορικό υψηλό δημιουργεί αίσθηση επιβεβαίωσης. Νιώθεις ότι πήρες σωστές αποφάσεις. Ότι κατάλαβες την αγορά. Ότι η στρατηγική σου λειτουργεί. Κι όμως, στα ιστορικά υψηλά οι περισσότεροι κάνουν τα μεγαλύτερα λάθη τους. Όχι επειδή κάθε υψηλό σημαίνει άμεση πτώση. Αλλά επειδή αλλάζει η ψυχολογία. Αυξάνεται η αυτοπεποίθηση, μειώνεται η προσοχή στο ρίσκο και οι αποφάσεις γίνονται πιο παρορμητικές.
Οι αγορές που καταγράφουν νέα υψηλά στέλνουν ένα θετικό μήνυμα. Η ζήτηση είναι ισχυρή και η τάση ανοδική. Όμως πολλοί επενδυτές μπαίνουν καθυστερημένα. Περιμένουν, αμφιβάλλουν και τελικά αγοράζουν όταν «όλα φαίνονται ασφαλή». Δηλαδή όταν το ρίσκο έχει ήδη αυξηθεί.
Όταν έρθει η πρώτη σοβαρή διόρθωση, δεν υπάρχει σχέδιο. Τα κέρδη που υπήρχαν στο χαρτοφυλάκιο εξαφανίζονται. Οι αποφάσεις λαμβάνονται υπό πίεση. Και τότε γίνεται φανερό ότι η άνοδος δεν ήταν αποτέλεσμα πειθαρχημένης στρατηγικής, αλλά ευνοϊκών συνθηκών. Το μεγαλύτερο λάθος στην αγορά δεν είναι η πτώση. Είναι η ψευδαίσθηση ότι επειδή το χαρτοφυλάκιο είναι «πράσινο», έχουμε κατακτήσει τη γνώση.
Ένα λειτουργικό πλάνο συναλλαγών δεν υπόσχεται ότι θα αποφύγεις τις διορθώσεις. Σου δίνει όμως σαφή όρια. Καθορίζει πόσο ρισκάρεις, πότε κατοχυρώνεις κέρδη και πότε απλώς περιμένεις. Χωρίς σχέδιο, κάθε κίνηση της αγοράς γίνεται συναισθηματική δοκιμασία. Με σχέδιο, γίνεται διαχειρίσιμη πιθανότητα. Η μεταβλητότητα δεν είναι ο εχθρός. Η έλλειψη προετοιμασίας είναι.
Το ιστορικό υψηλό, λοιπόν, δεν είναι απόδειξη επιτυχίας. Είναι τεστ ωριμότητας. Δείχνει αν η απόδοση βασίζεται σε πειθαρχία, ή σε τύχη. Και στην αγορά, η τύχη δεν αποτελεί στρατηγική.
Γιάννης Λαμπρίδης, Money Expert
