Μακροσκελής είναι η απάντηση που έδωσε η υπουργός παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, στην Ερώτηση που κατέθεσε στην Βουλή των Ελλήνων το κόμμα της «Ελληνικής Λύσης» τον περασμένο Νοέμβριο, σχετικά με την ανάγκη επαναλειτουργίας του δημοτικού σχολείου στην Μεσορόπη του Δήμου Παγγαίου. Από την απάντηση, που είναι μία προβολή της κυβερνητικής προβολής, δεν γίνεται ευθεία αναφορά στο δημοτικό σχολείο Μεσορόπης, αλλά γίνεται αντιληπτό πως δεν κατατέθηκε συγκεκριμένο αίτημα από τις αρμόδιες Υπηρεσίες και την τοπική κοινωνία, ενώ εξηγούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις των μεταβολών σχολικών μονάδων.
Η υπουργός απάντησε τα ακόλουθα: «Για τις μεταβολές σχολικών μονάδων, που αφορούν σε ιδρύσεις, προαγωγές, υποβιβασμούς, συγχωνεύσεις και καταργήσεις σχολικών μονάδων και οι οποίες ισχύουν από το επόμενο σχολικό έτος, εκδίδεται εγκύκλιος του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α., σύμφωνα με την οποία ο/η διευθυντής/ντρια πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης καλείται, εντός ορισμένου χρονοδιαγράμματος, να εισηγηθεί τις όποιες σχολικές μεταβολές και ο/η περιφερειακός/ή διευθυντής/ντρια εκπαίδευσης, καθώς και οι αρμόδιοι Δήμοι, να γνωμοδοτήσουν ως προς αυτές. Ειδικότερα, για το σχολικό έτος 2026-2027 εκδόθηκε η με αριθ. 143770/ΓΔ4/07-11-2025 εγκύκλιος σύμφωνα με την οποία: α) Οι διευθυντές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καλούνται να καταχωρίσουν τις προτάσεις τους μέχρι 24-11-2025 για τις συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων και μέχρι 01-12-2025 για τις υπόλοιπες μεταβολές των σχολικών μονάδων της αρμοδιότητάς τους, συμπληρώνοντας και υποβάλλοντας τις σχετικές φόρμες στο Πληροφοριακό Σύστημα myschool και β) οι περιφερειακοί διευθυντές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καλούνται να υποβάλλουν την εισήγησή τους, στις αντίστοιχες ειδικές φόρμες εισηγήσεων του Myschool, μέχρι 09-12-2025 για τις συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων και μέχρι 19-12-2024 για τις υπόλοιπες σχολικές μεταβολές, αφού μελετήσουν και επεξεργαστούν τις προτάσεις των Διευθύνσεων περιοχής ευθύνης τους.
Για τις μεταβολές των σχολικών μονάδων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη: ο αριθμός των μαθητών/τριών, η ορθή διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, η χιλιομετρική απόσταση που διανύουν οι μεταφερόμενοι μαθητές/τριες και οι κτηριακές υποδομές, με στόχο την δημιουργία άρτιων, εξοπλισμένων και επαρκώς στελεχωμένων σχολικών μονάδων.
Σχετικά με την οργανικότητα των δημοτικών σχολείων, σας ενημερώνουμε, ότι σύμφωνα με στην υπό στοιχεία Φ.3/897/97652/Γ1/25.09.2006 Κ.Υ.Α. (Β΄ 1507), προσδιορίζεται από την αναλογία δεκαπέντε (15) μαθητών προς έναν (1) δάσκαλο για τα μονοθέσια, διθέσια και τριθέσια και για τα λοιπά είκοσι πέντε (25) μαθητών προς έναν (1) δάσκαλο. Όσον αφορά την ενίσχυση των απομακρυσμένων, νησιωτικών και ακριτικών περιοχών ισχύουν τα εξής: Στο πλαίσιο στήριξης της προσπάθειας πρόσβασης στην εκπαίδευση μαθητών που κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές, η αρμόδια Υπηρεσία του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. εκδίδει υπουργικές αποφάσεις που αφορούν στην ίδρυση, αναστολή κατάργησης, ή συγχώνευσης σχολικών μονάδων, κατόπιν αιτήματος των εμπλεκόμενων φορέων (ΠΔΕ, ΔΙΠΕ, Δήμων).
Στην παρούσα φάση, για το 2025-2026, στο Φ.Ε.Κ. 4481/Β΄/20-08-2025 δημοσιεύθηκε η υπό στοιχεία Φ.10/ΑΓ/98644/Δ1/11-08-2025 Υ.Α. (ΑΔΑ: 9ΤΗΔ46ΝΚΠΔ-ΓΝΗ) «Αναστολή εφαρμογής απόφασης κατάργησης σχολικής μονάδας πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης», που αφορά στο δημοτικό σχολείο Ρίζα Κορινθίας. Ακόμα, στο ΦΕΚ 4726/Β΄/04-09-2025 δημοσιεύθηκε η υπό στοιχεία Φ.10/103817/Δ1/29-08-2025 Κ.Υ.Α. (ΑΔΑ: ΡΑΨ446ΝΚΠΔ-8Υ4) «Αναστολή εφαρμογής απόφασης συγχώνευσης σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης» που αφορά: α) τα δημοτικά σχολεία 1/θέσιο δημοτικό σχολείο Τριφυλλίου, 2/θέσιο δημοτικό σχολείο Γυψοχωρίου, 2/θέσιο δημοτικό σχολείο Λάκκας, 2/θέσιο δημοτικό σχολείο Δροσερού και β) τα δημοτικά σχολεία 1/θέσιο δημοτικό σχολείο Θηριόπετρας και 6/θέσιο δημοτικό σχολείο Εξαπλατάνου της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πέλλας. Επίσης, στο Φ.Ε.Κ. 5220/Β΄/30-09-2025 δημοσιεύθηκαν η υπό στοιχεία Φ.10/115284/Δ1/19-09- 2025 Κ.Υ.Α. (ΑΔΑ: 91Λ946ΝΚΠΔ-ΟΩ2) «Αναστολή εφαρμογής απόφασης κατάργησης σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης», που αφορά στο νηπιαγωγείο Γερακίου της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ηλείας και η υπό στοιχεία Φ.10/115252/Δ1/19-09-2025 Κ.Υ.Α. (ΑΔΑ: 9ΠΝΔ46ΝΚΠΔ-ΟΚ3) «Αναστολή εφαρμογής απόφασης συγχώνευσης και απόφασης κατάργησης σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης» που αφορά: α) την αναστολή συγχώνευσης του 1/θέσιου δημοτικού σχολείου Αχεντριάς με το 3/θέσιο δημοτικό σχολείο Μεσοχωρίου της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ηρακλείου και β) την αναστολή κατάργησης του νηπιαγωγείο Χαρακίου της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ηρακλείου. Επιπλέον, στο Φ.Ε.Κ. 5153/Β΄/29-09-2025 δημοσιεύθηκε η υπό στοιχεία Φ.10/113497/Δ1/17-09-2025 Κ.Υ.Α. (ΑΔΑ: 9Ο6Κ46ΝΚΠΔ-758) «Αναστολή εφαρμογής απόφασης κατάργησης σχολικής μονάδας πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης», που αφορά στο 1/θ δημοτικό σχολείο Κεφαλοχωρίου της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ιωαννίνων.
Τέλος, στο Φ.Ε.Κ. 4552/Β΄/20-08-2025 δημοσιεύθηκε η υπό στοιχεία Φ.10/100609/Δ1/19-08-2025 Κ.Υ.Α. «Ιδρύσεις, καταργήσεις, συγχωνεύσεις, υποβιβασμοί και προαγωγές δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγείων 2025-2026, μετονομασία τμημάτων ένταξης», όπου εκτός των άλλων αναφέρονται, η ίδρυση του 1/θέσιου νηπιαγωγείου Βουργαρελίου της ΔΙ.Π.Ε. Άρτας και του 1/θέσιου δημοτικού σχολείου Ψερίμου της ΔΙ.Π.Ε. Δωδεκανήσου.
Περαιτέρω, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 73, του ν. 3518/2006 (Α΄ 272): «Στο τέλος της παρ. 6, του άρθρου 3, του ν. 1566/1985 (Α΄167) προστίθεται εδάφιο ως ακολούθως: Σε περιοχές που δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις ίδρυσης νηπιαγωγείου μπορεί, με απόφαση του υπουργού εθνικής παιδείας και θρησκευμάτων, μετά από εισήγηση του οικείου Περιφερειακού Υπηρεσιακού Συμβουλίου, να λειτουργήσει παράρτημα του πλησιέστερου της αυτό νηπιαγωγείου». Σύμφωνα με την υπό στοιχεία Φ.7/64500/Δ1/3-6-2025 (ΑΔΑ: 659846ΝΚΠΔ-ΕΦΡ) εγκύκλιο του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. με θέμα: «Ενέργειες προγραμματισμού του εκπαιδευτικού έργου των νηπιαγωγείων για το σχολικό έτος 2025-2026, προγραμματισμός λειτουργίας ολοήμερου προγράμματος και νέου, αναβαθμισμένου προγράμματος ολοήμερου νηπιαγωγείου, λήξη μαθημάτων σχολικού έτους 2024-2025», για το σχολικό έτος 2025-2026, οι Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης κλήθηκαν να καταθέσουν τις εισηγήσεις τους μέσω των Περιφερειακών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης μέχρι τις 16 Ιουνίου 2025. Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την έκδοση της σχετικής απόφασης είναι:
-Σχετική Πράξη του οικείου ΠΥΣΠΕ
-Γνωμοδότηση δημοτικού συμβουλίου σχετικά με την ανάληψη του κόστους λειτουργίας του Παραρτήματος από τον οικείο Δήμο σε ό,τι τον αφορά (λειτουργικές δαπάνες καθώς και δαπάνες συντήρησης)
-Αιτιολογημένη εισήγηση Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (από την οποία, εκτός των άλλων, θα προκύπτει ότι η λειτουργία του παραρτήματος δεν θα επιβαρύνει τον προϋπολογισμό)
-Αιτιολογημένη εισήγηση Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης
-Βεβαίωση ανάληψης δαπάνης λειτουργικών εξόδων που θα εκδώσουν οι αρμόδιες Υπηρεσίες των οικείων Δήμων (επισυνάπτονται οι σχετικές βεβαιώσεις)
-Βεβαίωση δέσμευσης οικονομικών πιστώσεων που θα εκδώσουν οι οικονομικές Υπηρεσίες των οικείων Δήμων
Στο Φ.Ε.Κ. 5209/30-09-2025 δημοσιεύθηκε η υπό στοιχεία Φ.10/ΚΓ/112684/Δ1/16-09-2025 Υ.Α. «Λειτουργία παραρτημάτων νηπιαγωγείων για το σχολικό έτος 2025-2026».
Επιπρόσθετα, από το σχολικό έτος 2022-2023, τέθηκε σε εφαρμογή το νέο, αναβαθμισμένο πρόγραμμα ολοήμερου δημοτικού σχολείου και νηπιαγωγείου (άρθρο 371, ν. 4957/2022, Α΄ 141) με στόχο την στήριξη των οικογενειών και των εργαζόμενων γονέων. Σχετική και η υπό στοιχεία 106006/Δ1/2-9-2022 (Β΄ 4630) Υπουργική Απόφαση «Λειτουργία νέου, αναβαθμισμένου προγράμματος ολοήμερου νηπιαγωγείου για το σχολικό έτος 2022-2023». Το εν λόγω αναβαθμισμένο πρόγραμμα ολοήμερου δημοτικού σχολείου και νηπιαγωγείου τέθηκε σε εφαρμογή πιλοτικά σε εκείνες τις σχολικές μονάδες που ορίζονται για το σχολικό έτος 2022-2023 και για κάθε επόμενο σχολικό έτος.
Σκοπός της προσθήκης των δύο (2) επιπλέον διδακτικών ωρών στο ολοήμερο νηπιαγωγείο, είναι η παροχή ποιοτικών και δημιουργικών μαθησιακών εμπειριών μέσω του παιχνιδιού, η δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου των παιδιών, καθώς και η υποστήριξη της οικογένειας και ειδικότερα των γονέων που εργάζονται. Επίσης, λαμβάνοντας υπόψη την κουλτούρα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των παιδιών και το ευρύτερο κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον, το διευρυμένο διδακτικό ωράριο δύναται να λειτουργήσει ως δυναμικό πλαίσιο μάθησης τόσο με αντισταθμιστικό, όσο και με συμπεριληπτικό χαρακτήρα. Η διεύρυνση αυτή, πέραν του ποσοτικού της χαρακτήρα, συμβάλλει στην περαιτέρω μαθησιακή ενίσχυση των μαθητών/τριών, στην παιδαγωγική τους υποστήριξη μέσα σε ένα οργανωμένο και με πλούσια ερεθίσματα εκπαιδευτικό περιβάλλον, στην κοινωνικοποίησή τους μέσω της αλληλόδρασης και της συνεργασίας με τους άλλους, ενηλίκους και συνομηλίκους. Επιπροσθέτως, εντός του πλαισίου αυτού παρέχεται η δυνατότητα αντιμετώπισης τυχόν μαθησιακών δυσκολιών των μαθητών/τριών, αλλά και άλλων ζητημάτων που αφορούν στους/στις μαθητές/τριες και χρήζουν ιδιαίτερης διαχείρισης, στοχεύοντας παράλληλα και στην συμπεριληπτικότητα. Μέσω της διεύρυνσης το προαιρετικό ολοήμερο πρόγραμμα ενισχύει ακόμα περισσότερο την παιδαγωγική αξία του νηπιαγωγείου.
Στην τρίτη (3η) ζώνη του ολοήμερου δημοτικού σχολείου «Σχολικοί μαθητικοί όμιλοι», εντάσσονται, για συνεχόμενο δίωρο καθημερινά, με ενδιάμεσο ολιγόλεπτο διάλειμμα, οι σχολικοί μαθητικοί όμιλοι, στο πλαίσιο λειτουργίας των οποίων δύναται να προσφέρεται δράση, δημιουργική απασχόληση, ελεύθερη έκφραση και ψυχαγωγία με αντικείμενα σχετιζόμενα με τον αθλητισμό, τα ομαδικά αθλήματα, τους παραδοσιακούς, ή μοντέρνους χορούς, την χοροκινητική έκφραση, τις εικαστικές τέχνες, τις χειροτεχνίες και κατασκευές, την εκμάθηση μουσικών οργάνων, την εκπαιδευτική ρομποτική, τα πνευματικά παιχνίδια και παζλ, τα παραδοσιακά παιχνίδια, τις επιστημονικές κατασκευές-πειράματα, τα μαθηματικά παιχνίδια, την ρητορική τέχνη και δημιουργική γραφή, το ασφαλές και δημιουργικό διαδίκτυο, την διαπολιτισμική παιδεία, την πολιτειότητα και πολιτότητα, τον εθελοντισμό, την παιδική επιχειρηματικότητα, την δημιουργία εφημερίδας.
Επιπλέον, τα ωρολόγια προγράμματα των μονοθέσιων, διθέσιων και τριθέσιων δημοτικών σχολείων (ολιγοθέσια) συντάσσονται με βάση την με αρ. πρωτ. 83939/Δ1/19-5-2017 Υ.Α. (Β΄1800), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με την με αρ. πρωτ. 117956/Δ1/21-9-2021 Υ.Α. (Β΄ 4477). Η επέκταση του προαιρετικού ολοήμερου προγράμματος και στα ολιγοθέσια δημοτικά σχολεία συνέβαλε στην δίκαιη μεταχείριση όλων των τύπων σχολείων ανά την επικράτεια και στην παροχή ισότιμων υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ο νέος τύπος ολοήμερου 1/θέσιου, 2/θέσιου και 3/θέσιου δημοτικού σχολείου παρέχει σχετική αυτονομία στην σύνταξη του ωρολογίου προγράμματος, το οποίο προσαρμόζεται στις μορφωτικές ανάγκες των μαθητών και στις ιδιαίτερες εκπαιδευτικές συνθήκες του κάθε σχολείου.
Περαιτέρω, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 50025/19-9-2018 (Β΄ 4217) ΚΥΑ, οι μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης δικαιούνται δωρεάν μεταφοράς. Οι Περιφέρειες μεταφέρουν δωρεάν τους/τις μαθητές/τριες πρωτοβάθμιας (α΄ και β΄ προσχολικής ηλικίας και δημοτικού) εκπαίδευσης δημόσιων σχολείων, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται ως κάτωθι:
Η ελάχιστη απόσταση της κατοικίας του μαθητή από την σχολική μονάδα, πάνω από την οποία ο μαθητής δικαιούται δωρεάν μεταφορά, προσδιορίζεται ως εξής:
ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Α. Για μεταφορά μαθητών με ειδικά μαθητικά δελτία (ΕΜΔ) και ίδια μέσα των Περιφερειών και των Δήμων 1.200 μέτρα για μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.
ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Β. Για μεταφορά μαθητών με δημόσια σύμβαση υπηρεσιών 1.200 μέτρα για μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης κατ’ ελάχιστον μέχρι την β΄ τάξη του δημοτικού.
Επίσης, το Υπουργείο παιδείας, θρησκευμάτων και αθλητισμού υλοποιεί σε συνεργασία με το Υπουργείο κοινωνικής συνοχής και οικογένειας το πρόγραμμα «σχολικά γεύματα», το οποίο αφορά στην παροχή ζεστού μεσημεριανού γεύματος σε μαθητές/τριες επιλεγμένων δημόσιων δημοτικών σχολείων της χώρας.
Σύμφωνα με την υπό στοιχεία Φ14/104085/Δ1/29-8-2025 εγκύκλιο του ΥΠΑΙΘΑ, με θέμα: «Υλοποίηση του προγράμματος «σχολικά γεύματα» για το σχολικό έτος 2025-2026», τα κριτήρια επιλογής των σχολικών μονάδων ενδεικτικά είναι τα παρακάτω:
-Σχολικές μονάδες που στεγάζονται σε γειτονιές που παρουσιάζουν σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.
-Σχολικές μονάδες που συγκεντρώνουν σημαντικό αριθμό μαθητών που ζουν σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο φτώχειας.
-Σχολικές μονάδες που συγκεντρώνουν σημαντικό αριθμό μαθητών που ζουν σε συνθήκες σοβαρής υλικής αποστέρησης.
-Σχολικές μονάδες που συγκεντρώνουν αυξημένο αριθμό μαθητών που προέρχονται από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Για το σχολικό έτος 2025-2026, εκδόθηκε η με αρ. πρ. 14457/8-10-2025 (Β΄ 5381) Κ.Υ.Α., στην οποία ορίστηκαν οι σχολικές μονάδες υλοποίησης του προγράμματος. Σε αυτές συγκαταλέγονται και σχολικές μονάδες απομακρυσμένων και νησιωτικών περιοχών.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της υποστήριξης της μάθησης, ιδρύθηκε το Δίκτυο Σχολικών Βιβλιοθηκών (Φ14/22511/Δ1/9-2-2018 (Β΄688) ΥΑ). Το Δίκτυο Σχολικών Βιβλιοθηκών διευρύνεται κάθε χρόνο με νέες σχολικές μονάδες που εντάσσονται σε αυτό. Αξίζει να σημειωθεί ότι, μέχρι σήμερα το δίκτυο αριθμεί 2.815 σχολικές μονάδες σε όλη την επικράτεια. Σε αυτές συγκαταλέγονται και 272 σχολικές μονάδες ορεινών περιοχών (24.546 μαθητές/τριες), 66 από της οποίες σε 31 από της 38 μικρούς ορεινούς Δήμους».
