Ο Κύριος μαζί με τους μαθητές του, μετά από μία κοπιαστική ημέρα, αποσύρονται στην έρημο για να ξεκουραστούν. Εκεί γίνονται αντιληπτοί από χιλιάδες κόσμου, οι οποίοι τους ακολουθούν για να ακούσουν την Θεία διδασκαλία και να λάβουν την ιαματική χάρη του Χριστού. Η ώρα περνά, κανείς δεν φεύγει, φτάνει απόγευμα, οι τροφές λιγοστές, οι πεινασμένοι πολλοί. Οι μαθητές ανησυχούν, ο Διδάσκαλος τους καθησυχάζει, το θαύμα γίνεται! Με τον πολλαπλασιασμό των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων χορταίνουν τα πλήθη των πεινασμένων. Ο Κύριος παραθέτει πλουσιοπάροχο συμπόσιο με πνευματικά και υλικά αγαθά στο ιδιόμορφο τραπέζι της ερήμου. Η έρημος! Ο τόπος των θείων δωρεών κι ευλογιών. Οι Πατέρες της εκκλησίας δίνουν μία πνευματική ερμηνεία της ερήμου.
Η έρημος προσδιορίζεται όχι ως γεωγραφικός προσδιορισμός μιας περιοχής στο χάρτη, όπως π.χ. η Σαχάρα, αλλά, με μεταφορική έννοια, ως το μέρος όπου κάποιος απομακρύνεται από τον θόρυβο του κόσμου για να ησυχάσει, για να συνομιλήσει με τον εαυτό του και τον Θεό. Ως έρημος απομόνωσης μπορεί να εννοηθεί κάποιο ήσυχο μέρος στο βουνό, στην θάλασσα, στην εξοχή, κάποιο δωμάτιο του σπιτιού μας, μία τοποθεσία αγαπημένη, οπουδήποτε όπου ο άνθρωπος οφείλει να επιδιώκει την δική του έρημο, στο πλαίσιο που την προσδιορίζει ο ιερός Χρυσόστομος: «Έρημος είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να απομακρύνει από κοντά του ό,τι δεν έχει σχέση με τον Θεό προκειμένου ν’ αποκτήσει σχέση με τον Θεό».
Δυστυχώς, ο άνθρωπος δεν αγαπάει και δεν επιδιώκει την ησυχία, την απομόνωση. Έχει εθιστεί στον θόρυβο (τηλεόραση, κινητό, tablet, ραδιόφωνο, πολυκοσμία, πολυλογία, πολυδιάσπαση του νου, πολυπραγμωσύνη, κ.ά.). Φοβάται να μείνει μόνος του, να ησυχάσει, να γνωρίσει τον εαυτό του, να συνομιλήσει μαζί του και με τον Θεό, να ζήσει. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά και ο άγιος Παΐσιος: «Οι άνθρωποι αναπαύονται στην ανησυχία και όχι στην ησυχία, γιατί υπάρχει ανησυχία μέσα τους». Όλοι οι άγιοι πέρασαν πρώτα από την έρημο (σε ξερότοπους, δάση, σε τόπους άνυδρους και αφιλόξενους, σε σπηλιές και οπές της γης). Ο ίδιος ο Κύριος, προτού ξεκινήσει την δημόσια δράση του, προετοιμάστηκε 40 μέρες στην έρημο, ενώ συχνά επέλεγε την απομόνωση.
Η έρημος είναι ο τόπος συνάντησης του ανθρώπου με τον εαυτό του -τον εαυτό του που τον χάνει μέσα στην τύρβη της ζωής, στα τρεχάματα της καθημερινότητας- με αποτέλεσμα να αγνοεί ποιος πραγματικά είναι, γιατί ζει και ποιος είναι ο προορισμός του. Στο Γεροντικό συναντά κανείς το γνωστό πατερικό: «απέρχομαι στην έρημο του επισκέψασθαι εαυτόν». Ο άγιος Αρσένιος, μία μέρα που προσευχόταν, παρακάλεσε τον Θεό να του υποδείξει βέβαιο τρόπο για την σωτηρία του. Και ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που του είπε: «Αρσένιε, φεύγε, σιώπα, ησύχαζε. Αυτές είναι οι ρίζες της αναμαρτησίας».
ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ Φ.Ν.Θ., ιερεύς Εμμανουήλ Κατσικαλάκης
