Το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι ιδιαίτερο επίκαιρο, γιατί βρισκόμαστε στο κατώφλι της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, το στάδιο των αρετών ανοίγει και ο Κύριος μας παρουσιάζει τον αυθεντικό τρόπο για την άσκηση των αρετών: της ελεημοσύνης, της νηστείας και της συγχώρεσης. Και ο τρόπος αυτός, είναι η αφάνεια, δηλαδή η άσκηση της αρετής χωρίς επίδειξη, ταπεινά, «ἐν τῷ κρυπτῷ». Τι σημαίνει όμως να ζούμε ἐν τῷ κρυπτῷ» και γιατί είναι τόσο σημαντικό να ακολουθήσουμε αυτό τον τρόπο ζωής;
Το να ζούμε «ἐν τῷ κρυπτῷ» σημαίνει να εργαζόμαστε την αρετή μακριά από τα βλέμματα των ανθρώπων. Όταν για παράδειγμα νηστεύεις, λέει ο Κύριος μην παρουσιάζεσαι δήθεν ταλαιπωρημένος από την άσκηση για να ελκύσεις την συμπάθεια και τον θαυμασμό των άλλων. Η αληθινή νηστεία γίνεται αθόρυβα χωρίς επίδειξη. Παρομοίως, διδάσκει ο Κύριος να γίνεται και η προσευχή: «εἴσελθε εἰς τό ταμιεῖον σου», στο ιδιαίτερο δωμάτιο σου και εκεί προσευχήσου μακριά από τα μάτια των ανθρώπων, για να αποκομίσεις πλούσια την ευλογία και την χάρη του Θεού. Ομοίως και η ελεημοσύνη, πρέπει να προσφέρεται αθόρυβα και ταπεινά, έτσι ώστε «μή γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου».
Οπωσδήποτε, ο Κύριος δεν απαγορεύει να γίνει αντιληπτή η αρετή ενός πιστού χριστιανού στο περιβάλλον του. Γι’ αυτό και είπε: «οὔτω λαμψάτω τό φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τά καλά ἔργα καί δοξάσωσι τόν πατέρα ὑμῶν τόν ἐν τοῖς οὐρανοῖς» (Ματθ. ε΄,16), δηλαδή, έτσι να λάμψει το φώς της αρετής σας ενώπιον των ανθρώπων, για να δούνε τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον ουράνιο Πατέρα σας. Αυτό όμως δεν σημαίνει να επιδιώκουμε να αποκαλύπτονται τα έργα μας. Δεν είπε να κάνουμε επίδειξη, αλλά να λάμψουν αυτά σαν το φως. Αν η ζωή μας έχει κέντρο τον Χριστό τότε ακόμα και αν είναι κρυμμένη θα ακτινοβολεί.
Τι κρύβεται όμως πίσω από τον κρυμμένο αγώνα για την κατάκτηση της αρετής; Η ασφάλεια αυτής στην ταπείνωση. Ο πιστός που καλλιεργεί τις αρετές κινδυνεύει από την κενοδοξία. Αυτή, όπως λέει χαρακτηριστικά ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, μοιάζει με «τα μυρμήγκια στο αλώνι που είναι μεν μικρά, αλλά απειλούν να κλέψουν αθόρυβα όλο τον καρπό και τον κόπο του γεωργού» (Κλίμαξ, Λόγος ΚΑ΄2). Η αρετή που καλλιεργείται με εγωιστικά ελατήρια νοθεύεται και χάνει την αξία της. Ο Κύριος αποδοκιμάζει κατηγορηματικά τα καλά έργα που γίνονται «πρός τό θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις», διότι είναι καθαρός φαρισαϊσμός. Αντίθετα, η ευλογημένη ταπείνωση ελκύει την χάρη του Θεού και ο άνθρωπος που την καλλιεργεί ασφαλίζει τον θησαυρό της ψυχής του.
Τελικά, είναι πολύ σπουδαίο να μάθουμε να καλλιεργούμε τις αρετές μας «ἐν τῷ κρυπτῷ»: Να προσευχόμαστε, να ζούμε με εγκράτεια, να επισκεπτόμαστε ασθενείς, να προσφέρουμε ελεημοσύνη και οι άλλοι να μην το γνωρίζουν. Τότε να είμαστε βέβαιοι ότι θα ακούσουμε την φωνή του Κυρίου, που μας υπόσχεται ότι στην μέλλουσα ζωή «ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῶ φανερῷ».
ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ Φ.Ν.Θ., ιερομόναχος Σίλας Καραβελίδης
