ΚΡΙΤΙΚΗ: “The  Chessboard” Ένα εικαστικό – θεατρικό event , από Καβαλιώτες καλλιτέχνες και το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας

0

Έχουμε μια μάσκα; Ας πάρουμε μια μάσκα. Δε φτάνει μια μάσκα για να καλύψουμε έκφραση. Κυρίως του φόβου. Σωστά. Έχουμε τότε κάπου να κρυφτούμε; Πίσω από καμιά γωνιά του σπιτιού , μέσα σ’ ένα  βαμμένο δωμάτιο, ίσως, νομίζοντας ότι κρυβόμαστε απ’ τον θάνατο και χαιρόμαστε τη ζωή; Τη δική μας, όχι των άλλων. Σημασία έχει να διαχωρίζουμε τη δική μας ζωή από των άλλων.  Άλλωστε, τον ήλιο που τα «πανθ’ ορά», ποιος τον λογάριασε ποτέ σε κάτι τέτοιες μέρες συννεφωμένης σύγχυσης;  Εκείνος είναι εκεί πάνω και τα βλέπει όλα και πάντοτε -αργά ή γρήγορα- όλα τα αποκαλύπτει, αλλά το παρόν είναι εδώ, εύθυμο και καλογυαλισμένο κι εμείς το περνάμε, όπως ο καθένας μπορεί ή αναγκάζεται να μπορέσει.

Ο Πόε , πρωτομάστορας του υπερρεαλισμού, έγραψε τη «Μάσκα του κόκκινου θανάτου» , όταν στη χώρα μας τον είχαν ήδη ανακαλύψει ο Εμπειρίκος κι ο Εγγονόπουλος. Νομίζω ότι έχει γίνει ήδη αντιληπτό πως  η φιλοσοφική αντίληψη ζωής και θανάτου  του Πόε , ακόμα επηρεάζει καλλιτεχνικές προσωπικότητες- πολύ διαφορετικές- και λογοτεχνικά κείμενα ποικίλων αισθητικών αναζητήσεων. Κι αυτό συμβαίνει  όχι μόνο γιατί το έργο του είναι πολύμορφο, αλλά επειδή και ο ίδιος, όπως και αρκετοί από τους ήρωές του, παρουσιάζεται μέσα από ένα πλέγμα αντιθέσεων. Κατά συνέπεια και η περιπέτεια της προσέγγισής  του αποδεικνύεται εξαιρετικά σύνθετη και ενδιαφέρουσα.

Στην κινηματογραφική μεταφορά του έργου από τον Roger Corman,  ο «κόκκινος θάνατος» παίζει με κάρτες ταρώ. Στην performance που σκηνοθέτησε ο Παύλος Σταυρόπουλος, παίζει σκάκι. Το θέμα, μέσα από μορφές τέχνης σε εξαιρετική συνύπαρξη, ξετυλίχτηκε στη σκηνή σε σαράντα λεπτά. Εάν ο θεατής γνώριζε εν όλω ή εν μέρει την υπόθεση, αντελήφθη έγκαιρα το παιχνίδι ανάμεσα στο συνειδητό και το ασυνείδητο, στο φθαρτό και το άφθαρτο, στον φόβο και τη ματαιοδοξία ή την ουτοπική μάχη υποταγής του θανάτου.  Εάν όχι, οι αφηγητές κατατόπισαν και ως ήρωες, καθοδήγησαν.

Η ιστορία  εκτυλίσσεται  σε γοτθικό κάστρο. Μια μεγάλη επιδημία γνωστή ως κόκκινος θάνατος μαστίζει τη χώρα. Τα συμπτώματα είναι ραγδαία. Ο θάνατος επέρχεται άμεσα. Ο πρίγκιπας Prospero απομονώνεται με το προσωπικό του και ευγενείς φίλους στο κάστρο του, για να τον αποφύγει . Πρόκειται για έναν ειδεχθή άνθρωπο που αγαπά τις «αμαρτωλές απολαύσεις» και, πάνω απ’όλα , τον εαυτό του. Ο Prospero αποφασίζει να οργανώσει μια μασκαράτα για να διασκεδάσει τους φιλοξενούμενούς του.  Επτά δωμάτια με διαφορετικά χρώματα μπλε, μοβ, πράσινο, πορτοκαλί, άσπρο, βιολετί και μαύρο είναι έτοιμα να υποδεχτούν τους μεταμφιεσμένους  φίλους. Έτσι έγινε. Όμως, ο «κόκκινος θάνατος» ήταν εκεί. Και θέρισε, όπως ήταν απολύτως αναμενόμενο από τον αναγνώστη-θεατή.

Τα επτά χρώματα-συμβολισμοί δόθηκαν με την αρμονική εναλλαγή στο πέτασμα-οθόνη του «Αντιγόνη Βαλάκου»  και υπό των ήχων των οργάνων της «ζωντανής» μουσικής. Συνοδεύτηκαν από ψιθύρους των επτά θανάσιμων αμαρτημάτων που κορυφώθηκαν ως κραυγές τιμωρίας.

Η κίνηση, η μουσική, το χρώμα, το θέατρο ( αφηγηματικό-σωματικό), φορτώθηκαν με πάμπολλα στοιχεία, με την πρόθεση «υπέρ» στεφάνι τους. Έτσι θα το ήθελε σήμερα κι ο ίδιος ο Πόε.  Άλλωστε,  οι καλύτερες ιστορίες του ξεπηδούν, χωρίς αμφιβολία, από μια ψυχοπαθή πλευρά της προσωπικότητάς του. Είναι μάταιο να προσπαθήσουμε να τον εκτιμήσουμε με τα κριτήρια που συνήθως εφαρμόζονται στη  μεταφορά ενός λογοτεχνικού κειμένου στη σκηνή.

Ο Παύλος Σταυρόπουλος και οι συνεργάτες του δημιούργησαν ποιητικές εικόνες, έχτισαν μα και γκρέμισαν εικαστικές πανδαισίες, έφεραν τον Σαίξπηρ απέναντι στον μαρκήσιο Ντε Σαντ, την τεχνική της  μαριονέτας απέναντι στην τέχνη του σωματικού θεάτρου και  του χορού, την κλασσική μουσική απέναντι στην παραδοσιακή και τη λογική απέναντι στο παράλογο.

Εν πολλοίς, η performance ήταν μια ιδιαίτερη παράσταση, ένα πείραμα και μια ευκαιρία για μας τους θεατές, ν’ αφήσουμε την πεπατημένη και να κάνουμε μικρά βήματα στη σύγχρονη αντίληψη μεταφοράς λογοτεχνικού κειμένου και, μάλιστα , περασμένων αιώνων, στο θέατρο. Το δε συγκεκριμένο, είχε μια ακόμη ιδιαιτερότητα. Ήταν προφητικό. Συνειρμικά φέρνει στο νου τη «νέα τάξη πραγμάτων» , την παγκοσμιοποίηση, την πυρηνική απειλή, τα καταφύγια για όσους προλάβουν και τα διαχωριστικά όρια που ήδη έχουν βάλει οι πλουτοκράτες ανάμεσα στους λαούς. Εκείνοι θα επιβιώσουν, αυτοί θα χρεοκοπήσουν, οι άλλοι θα εξαφανιστούν. Ο θάνατος στο φινάλε είναι για όλους.

Ο Θοδωρής Γκόνης  αξίζει συγχαρητήρια, επειδή  δίνει βήμα σε νέους Καβαλιώτες καλλιτέχνες να δείξουν και να αποδείξουν πόσο ταλαντούχοι είναι και πόσο ευφυείς.

Συντελεστές:

Σύλληψη – καλλιτεχνική επιμέλεια: Βάσω Ζήσου

Σκηνοθετική επιμέλεια κειμένου: Παύλος Σταυρόπουλος

Επιμέλεια κίνησης – χορός: Σαββίνα Νταλταγιάννη

Ηθοποιοί: Δημήτρης Κοντός, Παύλος Σταυρόπουλος

Πρωτότυπη μουσική: Βάσω Ζήσου (τσέλο – μουσική επιμέλεια), St. Atom Heart, (ηλεκτρική κιθάρα), Κωστής Spek (νταούλι – γκάιντα).

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.