Ο Δημήτρης Δημητριάδης συναντά τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ στον «Μάκβεθ»

0

Στη σκηνή της Ε.Μ.Σ. το Κ.Θ.Β.Ε. ανέβασε το αριστουργηματικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ «Μάκβεθ», ως πρώτη παραγωγή του 2016, σε μετάφραση Δημήτρη Δημητριάδη και σκηνοθεσία Αναστασίας Ρεβή. Η παράσταση επιτελεί «συμπλοκή» δυο ποιητικών λόγων. Ο πρώτος είναι ο Σαιξπηρικός, που μετατρέπει έναν φιλόδοξο άνθρωπο σε αιμοσταγή μονάρχη, επειδή η εξουσία είναι εθιστική όπως ένα είδος ναρκωτικού κι ο δεύτερος είναι του Έλληνα σπουδαίου συγγραφέα- ποιητή Δημήτρη Δημητριάδη , ο οποίος κοσμεί την πρωτότυπη ιστορία με μικρής έκτασης ποιήματα . Φράσεις, που ευφυώς αποτυπώνονται σε τεράστια οθόνη, στιγματίζουν εμφατικά την εξέλιξη μεν, δίνουν δε την ευκαιρία στον αναγνώστη-θεατή να μεγεθύνει τη σημασία, να πολλαπλασιάσει την ερμηνεία, να απομονώσει το δικό του βήμα , να σκιάσει τη δική του συμπεριφορά.
Είδα την παράσταση την επόμενη της πρεμιέρας, σε πλήρη αίθουσα. Το κύριο πλεονέκτημα της μεγάλης παραγωγής –και σε διάρκεια χρόνου- είναι ο ποιητικός λόγος του Δημήτρη Δημητριάδη. Τα επιμέρους πολλά, με προεξάρχοντα ρόλο τις εικόνες. Εικαστικά αριστουργήματα άξια θαυμασμού και επαίνων.
«Το όμορφο είναι λάθος και το λάθος είναι όμορφο», προμηνύουν οι μάγισσες στην πρώτη πράξη του έργου κι έχουν δίκιο. Ο Σκωτσέζος Βασιλιάς πνίγεται άδοξα στο σκότος του.
Το «Macbeth» είναι ένα από τα τελευταία (κι από τα μικρότερα σε έκταση) θεατρικά έργα του Σαίξπηρ. Γράφτηκε σε μία περίοδο μεγάλης κρίσης . Οικονομικής, ηθικής, πολιτικής. Ήταν η εποχή της «Συνωμοσίας της Πυρίτιδας» κι ο Σαίξπηρ θέλησε να αποτυπώσει τις αρχέγονες ανθρώπινες ευτέλειες ως τον διαχρονικό λόγο των μεγαλύτερων εγκλημάτων. Οι άνθρωποι δεν είμαστε «καλοί» και «κακοί». Η ατέρμονη φιλοδοξία σε συνδυασμό με τη βαθιά ριζωμένη ανασφάλεια, μετατρέπουν τον καθένα μας σε εγκληματία.
Δεν είναι τυχαίο ,λοιπόν, ότι το συγκεκριμένο έργο του Σαίξπηρ έχει γνωρίσει τις περισσότερες θεατρικές αποδόσεις από κάθε άλλο της τελευταίας περιόδου του βάρδου. Ο Μάκβεθ είναι ένας χαρακτήρας που εφάπτεται στις βαθιά διεφθαρμένες εποχές μας, ενώ η Λαίδη Μάκβεθ έχει αναδειχθεί μέσα στα χρόνια σε μία από τις πιο πολυσύνθετες γυναικείες ηρωίδες.
Στη μεγάλη σκηνή του εμβληματικού θεάτρου της Ε.Μ.Σ. είδαμε να ξετυλίγεται η τραγική ιστορία , όπως την έχουμε διδαχθεί μέσα από βιβλία, θεατρικές σκηνές και οθόνες: ο στρατηγός Μάκβεθ, ξάδερφος του Βασιλιά της Σκωτίας Ντάνκαν, ορκισμένος πιστός στο πλευρό του ηγεμόνα, πολεμά σώμα με σώμα τους συνωμότες σ’ έναν αιματηρό εμφύλιο. Μετά από μία νικητήρια μάχη, λίγο πριν επιστρέψει τροπαιούχος μαζί με τον φίλο και συμπολεμιστή του Μπάνκο, ο Μάκβεθ συναντά τις μάγισσες που προφητεύουν ότι θα γίνει ο ίδιος Βασιλιάς , καθώς και οι απόγονοι τού Μπάνκο. Ο άτεκνος και πάντα αδικημένος από την μοίρα Μάκβεθ, χάνει τη λογική του. Εξομολογούμενος στη γυναίκα του την προφητεία, η Λαίδη Μάκβεθ ενισχύει τις σκοτεινές του σκέψεις: να σκοτώσει τον Ντάνκαν, να δολοπλοκήσει εναντίον των άξιων κληρονόμων, να γίνει ο ίδιος Βασιλιάς. Ο Μάκβεθ έρμαιο της νοσηρής του φιλοδοξίας εκτελεί το μοχθηρό σχέδιο της συζύγου του. Όντας βασιλιάς , από την ριζωμένη ανασφάλεια αλλά και από την ηδονή της εξουσίας , γρήγορα μετατρέπεται σε τύραννο. Δολοφονεί εν ψυχρώ όποιον θεωρεί ότι τον απειλεί, το ταραγμένο του μυαλό γεννά επόμενες «απειλές» που τον στοιχειώνουν νομοτελειακά. Η Λαίδη Μάκβεθ τιμωρείται από τις Ερινύες, παραλογίζεται και αυτοκτονεί, ενώ ο Σκωτσέζος Βασιλιάς χάνει και το θρόνο και το κεφάλι του.
Ο «Μάκβεθ» είναι ένα αριστούργημα απʼ όλες τις απόψεις. Η καθαρότητα με την οποία αποτυπώνει – με θεατρικό τρόπο τόσο ουσιαστικά και εσωτερικά- σχεδόν κρυμμένα πράγματα της ψυχολογίας του καθενός και της ακτινογραφίας της κοινωνίας αυτό το έργο, σε αφήνει άναυδο. Είναι μια αποκρυστάλλωση σπουδαία του ανθρώπινου πνεύματος, σχεδόν ξεπερνάει και τον ίδιο τον συγγραφέα. Κι όταν ένα έργο μιλάει ακριβώς για το πώς «το καλό είναι κακό και το κακό είναι καλό», μπορείς και ξεφορτώνεσαι ένα τεράστιο βάρος των πραγμάτων που σε απασχολούν στη καθημερινότητά σου.
Πέρα από τις νοηματικές αναλύσεις, το έργο είναι σαφώς βυθισμένο στο «θέαμα». Αυτήν την μπαρόκ διάσταση φάνηκε ότι η σκηνοθέτις γνώριζε πολύ καλά και το εικαστικό αποτέλεσμα της «ενορχήστρωσής» της των καλλιτεχνικών δυνάμεων που ενώθηκαν και δημιούργησαν αριστουργηματικές εικόνες στη σκηνή, καταχειροκροτήθηκε από το κοινό. Σκηνικά, κοστούμια, μουσική, φώτα, βίντεο, σε αγαστή συνεργασία με εντυπωσιακότατο αποτέλεσμα. Ο φορέας χαρακτηρίζει, μάλιστα, την όλη προσπάθεια : «γοητευτικό γοτθικό παραμύθι». Το ανθρώπινο δυναμικό που ενσάρκωσε τους ρόλους, με περίσσιο ταλέντο και εξαιρετική πειθαρχία μα και αντοχή, δούλεψε σκληρά πάνω στη γραμμή που δίδαξε η εκ Λονδίνου προερχόμενη και, μάλιστα, βραβευμένη Αναστασία Ρεβή. Η σκηνοθέτις επέλεξε μια αντιγραφή – θα έλεγα- του «Βέκιου» τρόπου απόδοσης αρχαίας ελληνικής τραγωδίας στις ερμηνείες των Σκωτσέζων ηρώων, το μελανό σημείο της παράστασης κατά τη γνώμη μου. Ναι μεν στιβαρότητα στα βίαια αρσενικά της δράσης, αλλά η αισθαντικότητα απουσίαζε ατυχώς, ο ρεαλισμός ήταν υπέρμετρος, η όποια συγκίνηση στραγγίστηκε στα τετραγωνικά του σκηνικού, η απόσταση μεταξύ πλατείας και σκηνής χαοτική , συναισθηματική γέφυρα απούσα από την κίνηση . Ευτυχώς, πέρασε από τον λόγο. Αυτόν τον εξαίσιο ελληνικό λόγο του Δημήτρη Δημητριάδη, έμπλεο ποιητικών εικόνων, μεταφορών και υπαινικτικών νοημάτων.
Η παράσταση είναι έτσι κι αλλιώς ενδιαφέρουσα, θα πρέπει να τη δείτε για να έχετε δική σας άποψη. Το Κ.Θ.Β.Ε είναι ο βορειοελλαδικός κρατικός φορέας που παράγει πολιτισμό και αξίζει της προσοχής μας και της στήριξής μας , το δε έργο του Σαίξπηρ από μόνο του είναι μεγάλη πρόκληση.
Συντελεστές:
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης
Σκηνοθεσία: Αναστασία Ρεβή
Σκηνικά-κοστούμια: Μάιρα Βαζαίου
Μουσική: ”Δαιμονία Νύμφη” [Εύη Στεργίου, Σπύρος Γιασαφάκης]
Video Art-φωτισμοί: Γιάννης Κατσαρής
Βοηθός σκηνοθέτη, σκηνογράφου, ενδυματολόγου: Εύα Κωνσταντινίδου
Βʼ Βοηθός ενδυματολόγου: Αλέξανδρος Τωμαδάκης
Βοηθός Video Art: Jean Wong
Οργάνωση παραγωγής: Αθανασία Ανδρώνη
Παίζουν με αλφαβητική σειρά: Μάνος Γαλανής (Λέννοξ, Δολοφόνος), Γιάννης Γκρέζιος (Ρος), Βασίλης Ισσόπουλος (Μάλκομ, Δολοφόνος), Κωνσταντίνος Καβακιώτης (Μακμπέθ), Νίκος Καπέλιος (Μακντάφ), Άννα-Μαρία Κεφάλα (Μάγισσα, Κυρία του παλατιού), Γιάννης Καραμφίλης (Μπάνκο), Μαρία-Ελισάβετ Κοτίνη (Μάγισσα, Κυρία του παλατιού), Κωνσταντίνος Λιάρoς (Ντοναλμπέιν, Δολοφόνος, Κέθνες), Αντώνης Μιχαλόπουλος (Λοχίας, Φλίανς, Σερβιτόρος, Μέντεθ, Αγγελιοφόρος), Μαριάννα Πουρέγκα (Μάγισσα, Κυρία του παλατιού), Εύη Σαρμή (Λαίδη Μακντάφ, Εκάτη, Σέιτον), Βασίλης Σπυρόπουλος (Βασιλιάς Ντάνκαν), Πολυξένη Σπυροπούλου (Λαίδη Μακμπέθ), Γιάννης Χαρίσης (Θυρωρός, Γέροντας γιατρός), Μαρία Χριστοφίδου (Μάγισσα, Κυρία των τιμών).

Συμμετέχει επίσης ο Αλέξανδρος Τωμαδάκης.
Με την υποστήριξη του British Council.


ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.