Η «Ιλιάδα» του Ομήρου, ένα θεόσταλτο δώρο, στο 57ο Φεστιβάλ Φιλίππων

0

Σάββατο βράδυ, μέσα στην πλημμυρίδα των ιαχών από άξιες, ανάξιες, τυχερές ή άτυχες στιγμές της στρογγυλής θεάς των γηπέδων της Βραζιλίας, που απλώθηκαν ευφρόσυνα σε αυλές , δωμάτια , μπαλκόνια των όπου γης ένθερμων οπαδών, ένα μεγαλειώδες θέαμα εξελίσσονταν στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων. Οι οκτακόσιοι πάνω-κάτω θεατές, γίναμε κοινωνοί ενός έπους, που ξέφυγε από το αρχαίο βιβλίο, έγινε ευωδιαστή αλέα από τον βαθυγνώστη της νεοελληνικής γλώσσας Δ. Ν. Μαρωνίτη, ο οποίος την έδωσε στον αρχιτέκτονα της σκηνής Στάθη Λιβαθινό και κείνος έκτισε ένα απίστευτης συμμετρίας οικοδόμημα, μια μεγαλειώδη παράσταση αξιοθαύμαστου συγχρωτισμού δυνάμεων και υψηλής ευκρίνειας αναπαράστασης γεγονότων, που μας «αιχμαλώτισε». Μείναμε εκούσιοι «όμηροι» για τέσσερις περίπου ώρες , ταξιδέψαμε στο Ίλιον της Τροίας ή στο δικό του, ο καθένας, πεδίο μαχών, βυθιστήκαμε στην εξαίσια μετάφραση και νιώσαμε τι διεργασίες γίνονται στον εγκέφαλο, όταν φτάνουν στο αυτί τα ωραία ελληνικά που έχουμε πετάξει στο περιθώριο χάριν απλουστεύσεων, γευτήκαμε την ανθρώπινη ικανότητα να υποκρίνεται τεχνηέντως, τη γόνιμη φαντασία να δομεί και ν’ αποδομεί εικόνες, διδαχθήκαμε με τον πιο ευφάνταστο τρόπο την ιστορία ,όπως την έπλασε ο ποιητής, και κατανοήσαμε τι θα πει «σκηνοθετικό εύρημα» και, μάλιστα, με καταιγιστικούς ρυθμούς.

Αυτά σε πρώτο επίπεδο και σε απόλυτη ευκρίνεια. Σε δεύτερο ή και πιο βαθιά, όσο επιτρέπει η καλλιέργεια, οι γνώσεις και τα κίνητρα έλευσης του καθενός από μας στο κοίλο, αναλύθηκαν έννοιες όπως ηρωισμός, ιμπεριαλισμός, αλτρουϊσμός, σύγκρουση γενεών και συμφερόντων, ανθρώπινη ματαιοδοξία, γενναιότητα, μικροψυχία, μεγαθυμία και συμφιλίωση αλλά και απονείμαμε από καρδιάς επαίνους σε όλους τους ανθρώπους που μας έκαναν αυτό το δώρο.

Ο μύθος της Ιλιάδας τόσο γνωστός, περιττό να καταναλώσω χώρο. Ξέρουμε ότι πρόκειται για τις τελευταίες πενήντα τρεις μέρες της δεκάχρονης πολιορκίας της Τροίας, συμπυκνωμένες από τον ποιητή σε 24 ραψωδίες, με αφορμή την μήνιν του Αχιλλέα εναντίον του Αγαμέμνονα, εξαιτίας του εμπαιγμού του Ατρείδη στη «μοιρασιά» των λάφυρων-γυναικών και ό,τι επακολούθησε. Θα μείνω στο αποτέλεσμα της συνεργασίας καλλιτεχνών.

Στον πρωτομάστορα Στάθη Λιβαθινό αξίζουν πολλά μπράβο. Για την έρευνά του, την πολύχρονη ενασχόλησή του με τον Όμηρο, την πολύμηνη προετοιμασία της παράστασης και, κυρίως, για την προσωπικότητά του, που του επέτρεψε να σκιαγραφήσει, να συντονίσει, να υποδείξει, να γεννήσει φωτεινές ιδέες, να εκμεταλλευτεί δεξιοτεχνικά συγκεκριμένα δεδομένα όπως χώρο, έμψυχο υλικό, πνευματικές δημιουργίες και χαρισματικές δεξιοτεχνίες συνεργατών και να χτίσει αυτό το πολύωρο θεατρικό επίτευγμα.

Αν δεν δεχθούμε ότι ο άνθρωπος σκηνοθετεί, έστω εν μέρει, τη ζωή του, τότε δεν υπάρχει περιθώριο καλλιτεχνικής δημιουργίας ή ενδεχομένως και δημιουργίας, εν γένει. Όλες μας οι πράξεις, που σχετίζονται με τους μεγάλους υπαρξιακούς άξονες, παίρνουν τη σημασία τους μέσα από σκηνοθεσίες. Καμία πράξη δεν έχει νόημα έξω από τη σκηνοθεσία της. Αν μάλιστα ακολουθήσουμε την αντίθετη πορεία μέσα από τις τέχνες, όπως το θέατρο, όπου κατά κύριο λόγο δικαιώνεται η παρουσία τής σκηνοθεσίας, θα αντιληφθούμε ότι η ίδια ακριβώς ιστορία μπορεί να περάσει απαρατήρητη ή να αξιοποιηθεί στο έπακρον, ακριβώς λόγω της σκηνοθεσίας. Οι μεγάλες στιγμές για τη ζωή τού καθενός μας συνοδεύονται από σκηνοθετικούς κανόνες και σκηνοθετικά ευρήματα. Από την ερωτική εξομολόγηση μέχρι τις κηδείες και τα μνημόσυνα, ο άνθρωπος είτε υιοθετεί δοκιμασμένες σκηνοθεσίες είτε εφευρίσκει νέες, ακόμα και όταν έχει την ψευδαίσθηση ότι τις αρνείται. Πιστεύω, λοιπόν, ότι αυτός ο σκηνοθέτης, ο Λιβαθινός, έχει μελετήσει σε βάθος την ανθρώπινη συμπεριφορά, έξω από κείμενα και μύθους, γιʼ αυτό και η τόση μαστοριά στη λεπτομέρεια.

Η παράσταση είχε άριστη δομή. Πανέξυπνα κι αξιέπαινα ευρήματα που διαδέχονταν το ένα το άλλο και εγκλώβισαν τον θαυμασμό στα μάτια, στο νου, στην ψυχή του θεατή. Πού να σταθώ αλήθεια; Στο αστραπιαίο πέρασμα από την αφήγηση στην ερμηνεία των ίδιων ηθοποιών, στην ισορροπία και των πιο λεπτεπίλεπτων σημείων, στον απόλυτο συγχρονισμό ήχου, φωτός και λόγου, στην μελετημένη κίνηση αλλά και διάταξη του δεκαπενταμελούς θιάσου στην ορχήστρα, σε όλη τη δράση, στην εκμετάλλευση ανθρώπινων ικανοτήτων κι όχι τεχνικών δυνάμεων επί σκηνής, όπου τα υλικά μεταλλάσσονταν, χάριν της εξυπνάδας του σκηνοθέτη, σε δρόμους, πλατείες, σκηνές, κάστρα, στρατόπεδα, παλάτια ή στις εξαίσιες μουσικές του Λάμπρου Πηγούνη, στην ουσιαστική συμμετοχή του τυμπανιστή Μανούσου Κλαπάκη, στην υποκριτική δεινότητα όλων των ηθοποιών, στα ευφάνταστα, άκρως λειτουργικά σκηνικά και στα γκροτέσκα μεν, βγαλμένα σαν από κόμικς δε, κοστούμια της Ελένης Μανωλοπούλου;

Θα πω ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους συντελεστές γιʼ αυτήν την εικαστική πανδαισία, την ατμοσφαιρική και ευφρόσυνη πολύωρη παράσταση, που όχι μόνο δε με κούρασε, αλλά με συγκίνησε και με απογείωσε, μʼ έκανε να φέρω την ευφορία που με περιέβαλε στο αρχαίο θέατρο και στο σπίτι μου και θα της ευχηθώ ‘καλό ταξίδιʼ , επειδή πιστεύω ότι δεν θα είναι ο τελευταίος της σταθμός η Ισπανία, όπου πρόκειται να ταξιδέψει. Της αξίζουν πολλές διαδρομές.

Η ταυτότητα της παράστασης:

Μετάφραση: Δ. Ν. Μαρωνίτης

Σκηνοθεσία: Στάθης Λιβαθινός

Σκηνική Διασκευή & Επεξεργασία: Στάθης Λιβαθινός, Έλσα Αδριανού, με τη συνεργασία των ηθοποιών της παράστασης

Σκηνικά – Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου

Μουσική σύνθεση & Σχεδιασμός ήχου: Λάμπρος Πηγούνης

Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου

Κινησιολογική προετοιμασία & Πολεμικές τέχνες: Σι Μιαο Τζιε, Μάχιμος Μοναχός Σαολίν

Επιμέλεια κίνησης: Pauline Huguet

Βοηθός Σκηνογράφου: Τίνα Τζόκα

Ερμηνεύουν: Λευτέρης Αγγελάκης, Αργυρώ Ανανιάδου, Βασίλης Ανδρέου, Δημήτρης Ήμελλος, Νίκος Καρδώνης, Νεφέλη Κουρή, Γεράσιμος Μιχελής, Διονύσης Μπουλάς, Γιάννης Παναγόπουλος, Μαρία Σαββίδου, Χρήστος Σουγάρης, Άρης Τρουπάκης, Αμαλία Τσεκούρα, Γιώργος Τσιαντούλας, Γιώργος Χριστοδούλου

Kρουστά: Μανούσος Κλαπάκης

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.