ΚΡΙΤΙΚΗ: Είδα το «Χωρίζουμε λέμε» των Ρήγα – Αποστόλου

0

Το γνωστό  συγγραφικό δίδυμο  φέρει την κονκάρδα : «εμπορικό θέατρο» . Εις  γνώσιν του, βέβαια.  Το σινάφι- μέσα και γύρω από το θέατρο- δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ετικέτα. Ο κόσμος, πλην των εκ πεποιθήσεως οπαδών  πειραματικού θεάτρου , μεταμοντέρνου, ρηξικέλευθου ή τι άλλου χαρακτηρισμού προσδίδουν οι ίδιοι στο θέαμα, συρρέει στο «εμπορικό»  θέατρο και  γεμίζει τις αίθουσες. Το  ειλικρινές κίνητρο είναι η ανάγκη της εκτόνωσης δια μέσου του γέλωτα. Εννοώ του γέλιου, του πηγαίου, του γάργαρου, του αυθόρμητου, του ξεσκάσματος, του «θέλω τα ώπα μου, τη σαχλαμάρα μου, θέλω τ’ αλλιώτικα, θέλω τ’ απίθανα και τα παράξενα που ’χει η ζωή..».

Μ’ αυτήν την πρόθεση ξεκινά από το σπίτι του ο θεατής, κάθεται, ψιθυρίζει, αδημονεί την έναρξη κι όταν σβήνουν τα φώτα και τα λόγια χύνονται από τη σκηνή στην πλατεία, κι ο πιο  αδαής μπορεί εύκολα να συγκροτήσει το έξυπνο, το έντεχνο αστείο και ν’ απορρίψει το εύπεπτο, το επιφανειακό, το ευτράπελο, το παραπανίσιο, το επίτηδες σφηνωμένο στη ροή,  αν και  το σοβαρό με το αστείο, το πνευματώδες με το γελοίο, συνυπάρχουν στην καθημερινότητά μας. Είτε ευθυνόμαστε εμείς είτε όχι.

Το χιούμορ, το έμπλεο νοημάτων και πνεύματος των Ρήγα- Αποστόλου και το ξέρουμε και το απολαύσαμε , εμείς της περιφέρειας, από τηλεοράσεως και το αποδεχόμαστε ως ιδιαίτερο και ξεχωριστό. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, το ουσιαστικό «επανάληψη» να ρίζωσε στα κανάλια. Κι επειδή η αντίφαση εμπορικό-ποιοτικό είναι μύθος ή επινόηση συμφέροντος, θα πρέπει να αποδώσουμε τα του Καίσαρος τω Καίσαρι.

Η παράσταση «Χωρίζουμε λέμε» προσφέρει ό,τι ακριβώς υπόσχεται από την αφίσα ή το πρόγραμμα. Γέλιο σε πρώτη  θέαση, προβληματισμό   σε δεύτερη ανάγνωση. Δεν υπαινίσσεται, δε φιλοσοφεί, δε βυθίζει τον θεατή σε γρίφους, δεν ευαγγελίζεται βαθυστόχαστα νοήματα, δε χρήζει ιδιαίτερης ανάλυσης , δε διεκδικεί αστερίσκους κριτικών που αρέσκονται στις «φλύαρες» σιωπές και στους εμπνευσμένους συμβολισμούς ούτε κομίζει νέες νόρμες και δομές. Ανήκω κι εγώ στην παραπάνω κατηγορία, αλλά δεν είναι δυνατόν να παρακάμψω τις αρετές που συνάντησα στη συγκεκριμένη δουλειά.

Κατ’ αρχάς τον χειμαρρώδη λόγο, τον εξαιρετικό πνευματώδη διάλογο, τις έξοχες περιγραφές καταστάσεων, γεγονότων, προσώπων. Το ανελέητο σφυροκόπημα της όποιας εξουσίας με ξεκάθαρη σατιρική διάθεση. Τον αυτοσαρκασμό και, κυρίως, το αξεπέραστο λεκτικό πιγκ-πογκ που κρατάει τον θεατή δέσμιο στη σκηνή. Αδύνατον να ξεφύγει κανείς. Δε θέλει. Μη τυχόν και χάσει ατάκα. Πνευματώδη ατάκα. Σαφώς η υπερβολή είναι παρούσα, αυτή η πρόθεση «υπέρ» στιγματίζει ή χαρακτηρίζει -αν θέλετε- την πένα του συγγραφικού διδύμου. Αν είχα τη δυνατότητα της αφαίρεσης, λέμε τώρα, θα έκοβα όλα τα περιττά  και θα μίκρυνα τη διάρκεια. Τα περί «αγιαστούρας»  κλπ. χιλιομασημένα λόγια είναι εντελώς ανέμπνευστα ούτε καν εκβιάζουν το γέλιο. Οι πιπεράτες λέξεις , αχρείαστες. Παντελώς. Μη σας πω ότι αδικούν το υπόλοιπο κείμενο.

Έπειτα, έχουμε το τρίο των ερμηνευτών. Το έργο ολόκληρο θα μπορούσε να αποτελέσει μια τρίωρη επιθεώρηση χωρίς φτερά και πούπουλα, χωρίς ορχήστρα και  μπαλέτα, αλλά με σάτιρα  καυστική, δίχως να είναι χυδαία. Αρκούσε το εμπνευσμένο κείμενο και η απόδοσή του. Τα κυρίαρχα στοιχεία της είναι ο κωμικός λόγος, η σάτιρα, ο αναχρονισμός και η αμφισβήτηση της πολιτικής και κοινωνικής επικαιρότητας. Έχουμε λοιπόν, ένα ζευγάρι της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας που ταλανίζεται από εξωγενείς και εσωτερικούς παράγοντες, οι οποίοι έφθειραν πρώτα τις προσωπικότητές  τους κι ύστερα τη σχέση τους. Ο ατομικισμός, ο εγωισμός, η συνήθεια, η βαρεμάρα, η ζήλεια, το ψέμα, ο τρίτος άνθρωπος και η επιρροή του-λέγε με πεθερά- οι εργασιακές συνθήκες που φθίνουν ορέξεις, οι πολιτικές πεποιθήσεις που φέρνουν διαχωρισμούς, το «εγώ» που υπερκέρασε το «εμείς» , η ανευθυνότητα απέναντι σε ευθύνες ,όπως να μεγαλώσεις σωστά ένα παιδί, ο μιμητισμός και η υπερκατανάλωση, είναι λίγα από απ’ αυτά που ακούστηκαν στον πυκνό  ατακαριστό λόγο, που τόσο εύστοχα ξετύλιξαν οι ηθοποιοί.

Η Ελένη  Καστάνη είναι χαρισματικό πλάσμα. Διαθέτει αμεσότητα και στόφα ηθοποιού παλιάς κοπής, εκείνου του ασπρόμαυρου  σινεμά που λατρέψαμε και που ποτέ δε διανοηθήκαμε να  χαρακτηρίσουμε μη ποιοτικό, επειδή ήταν εμπορικός. Ο Αλέξανδρος Ρήγας, παρότι δύσκαμπτος, δούλεψε τον ρόλο του κι έπεισε ως σύζυγος με το δίκιο του και τις αδικίες που υπέστην, θύτης και θύμα ταυτόχρονα, ένας σύγχρονος Έλληνας βολεψάκιας που θέλει και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο, αλλά με απώλειες και παθήματα. Στιβαρή φωνή, με εντυπωσίασε. Ο Ρένος Χαλαμπίδης είχε τον  άχαρο ρόλο του «κυματοθραύστη», έναν κατ’ ουσία  νωθρό χαρακτήρα , που ωστόσο τον στόλισε με εξάρσεις σε καίρια σημεία, επειδή το θέατρο είναι μια απαιτητική δουλειά είναι  και μια δύσκολη τέχνη, πρέπει να είσαι ενήμερος για ένα σωρό πληροφορίες. Ψυχολογικές, ιστορικές, κοινωνικές, πολιτισμικές. Απαιτεί πολλή μελέτη. Υποθέτω ότι ένας εργάτης του θεάτρου περνάει απ’ όλα τα στάδια και τα γνωρίζει. Αυτό φαίνεται στην ερμηνεία  του, έστω κι αν έχει διεκπεραιωτικό ρόλο.

Δε θα μιλήσω για σκηνοθεσία  μήτε για σκηνικά ή κοστούμια. Η παράσταση αυτή  αφορούσε έργο κειμένου και ερμηνειών. Το βίντεο με τις απόψεις φίλων και συγγενών, που δημοφιλή «αστέρια» ερμήνευσαν, χάρισε ευχάριστες, δροσερές ανάσες.

Θα κλείσω λέγοντας : «το θέατρο είναι τέχνη» . Άρα ένα κείμενο-σχόλιο που αφορά μια παράσταση,  οφείλει να περιλαμβάνει αναφορές στην καθαυτή θεατρική τέχνη, αλλά και στην ιστορία της, στη δραματολογία και στην κριτική της, δεν επιτρέπεται να παραλείπει ότι το θέατρο είναι ένα επάγγελμα. Πρέπει επομένως να θυμόμαστε πως έχουμε να κάνουμε εκτός από μια τέχνη, και με όρους προσαρμογής, επιβίωσης, κυριαρχίας, με τους παράγοντες, δηλαδή ,μιας κανονικής επιχείρησης. Η ομάδα αυτή τα καταφέρνει μια χαρά .Οι δυνατότητές της είναι πολύ περισσότερες από τις αδυναμίες της.

Συντελεστές:

Κείμενο: Αλέξανδρος Ρήγας-Δημήτρης Αποστόλου.

Σκηνοθεσία: Αλέξανδρος Ρηγας.

Σκηνικά: Λία Ασβεστά, Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου, Ενδυματολόγος: Κατερίνα Ανδρικοπούλου.

Παίζουν: Αλέξανδρος Ρηγας- Ελένη Καστάνη- Ρένος Χαραλαμπίδης.

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.