Είδα το «Βόυτσεκ» του Μπύχνερ στο «Black Box» Θεσσαλονίκης

0

Την περίμενα. Είχα διαβάσει κι είχα ακούσει πολλά για την παράσταση. Έπειτα, ο Ηλίας Μελέτης με είχε συναρπάσει στα «γράμματα αγάπης στον Στάλιν» λίγους μήνες νωρίτερα στο ίδιο θέατρο. Ήμουν σίγουρος ότι αυτός ο ηθοποιός θα έδινε κι εδώ ένα ρεσιτάλ ερμηνείας και δε διαψεύστηκα. Βέβαια, ο πολύς κόσμος τον έμαθε μέσα από την τηλεόραση και σ’ ένα σήριαλ του «κιλού», αλλά ο άνθρωπος κάτι πρέπει να κάνει για να συντηρείται αφενός και να βρίσκεται σε πορεία δημοτικότητας αφετέρου.

Πάντα σε περιόδους κρίσης, η τέχνη ανθεί, δημιουργείται μέσα από δύσκολες καταστάσεις. Πιθανότατα για να βρει ο άνθρωπος αντιστάσεις απέναντι στα δεινά του, καλλιεργεί αυθόρμητα την δημιουργική του πλευρά. Είναι ένας τρόπος επιβίωσης. Σε μια τέτοια κατάσταση παρακολουθούμε την γέννηση πολλών θεατρικών σχημάτων και ιδιαίτερα ομάδων που προάγουν το μοντέρνο και το μεταμοντέρνο είδος θεατρικής γραφής πάνω στη σκηνή. Ένα είδος γραφής, δηλαδή, που σπάει την ευθύγραμμη λογική πορεία των πραγμάτων, που κινείται έξω από τα παραδοσιακά συμβατικά πλαίσια. Ομάδα «Σημείο μηδέν» και διαδρομές πέραν της πεπατημένης οδού και μακριά από εύπεπτα θεάματα.

Η αίθουσα, βράδυ Σαββάτου, πλήρης. Υπέροχο συναίσθημα. Για θεατές και ηθοποιούς Αυτό που προκαλεί είναι το είδος υποκριτικής των ηθοποιών. Διαφορετικό από όλα τα άλλα, έξω από τα καθιερωμένα τύπου Στανισλάβσκι (που οδηγούν στο συναίσθημα και στο ρεαλισμό). Όταν φεύγουμε από την έννοια του ρεαλισμού και μπαίνουμε, όπως τώρα στα χωράφια ενός αντιρρεαλιστικού θεάτρου, μιλάμε στην ουσία για ένα θέατρο φορμαλιστικό (οι τεχνικές και οι μέθοδοι υποκριτικής οι οποίες προέρχονται εξωτερικά από τον ηθοποιό –από μέσα προς τα έξω-). Το σωματικό θέατρο είναι ένα θέατρο της φόρμας, πρωτίστως. Ο Αντονέν Αρτώ ήταν εμφανώς ο ηνίοχος του άρματος που όπλισε ο σκηνοθέτης Σάββας Στρούμπος. Το «πουλέν» του ο Ηλίας Μελέτης και πλάι του τρεις αξιόλογοι ηθοποιοί.

Η επιτήδευση παρούσα. Σε όλες τις παραμέτρους. Στις ερμηνείες, στους φωτισμούς, στο σκηνικό, στη μουσική, στη σκηνοθετική άποψη. Αλλά η ιστορία, η εξέλιξή της, ο χειρισμός της εξέλιξης και η δράση, έφεραν συνειρμούς στους πεπαιδευμένους θεατές, από αρχαία τραγωδία ως σύγχρονη προσέγγιση κειμένου με το σωματικό θέατρο. Το «πλην» στη συγκεκριμένη πρακτική είναι ότι οι φράσεις κατακερματίζονται και δε φτάνουν εύκολα στον θεατή. Απαιτείται ολοκληρωτική προσήλωση, όμως, οι σωματικές κινήσεις αποσπάνε βλέμματα και νου, κερδίζει η εικόνα και χάνουν οι λέξεις.

Το κείμενο γράφτηκε το 1836 στη Γερμανία, η υπόθεσή του στηρίζεται σε πραγματικά γεγονότα και παρόλο που ο 24χρονος Μπύχνερ πέθανε πριν προλάβει να το ολοκληρώσει, οι αποσπασματικές του σκηνές επηρέασαν το θεατρικό τοπίο του 20ού αιώνα όσο λίγα έργα έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να το κάνουν. Ο ήρωας του Μπύχνερ αποτελεί ακραία περίπτωση αυτοαποξένωσης του ανθρώπου. Τα κοινωνικά άτοπα τον οδηγούν στην παραφροσύνη.

Ο στρατιώτης Βόυτσεκ, που ξυρίζει το λοχαγό του και για λίγες πενταροδεκάρες, κάνει το πειραματόζωο στον γιατρό του στρατοπέδου, θα σκοτώσει τη Μαρία, τη μάνα του παιδιού του, γιατί τον απάτησε. Στη φυλακή της κοινωνίας και στη φυλακή του μυαλού του δεν έχει άλλη καταφυγή πέρα από τη βία, που δεν στρέφεται ενάντια στους καταπιεστές του, αλλά ενάντια στη γυναίκα του και σε τελική ανάλυση, ενάντια στον ίδιο του τον εαυτό.

Είναι το «δια ταύτα» του έργου, το οποίο στην παράσταση το εισπράττει ο θεατής από τον εξαίρετο Ηλία Μελέτη, περισσότερο βλέποντάς τον κι ακούγοντάς τον, παρά εμβαθύνοντας στο περιεχόμενο των λέξεων που ξεστομίζει. Η σωματοποίηση του ψυχικού του πόνου ήταν αρκούντως ικανοποιητική, για να χειροκροτήσεις στο τέλος την όλη προσπάθεια. Πολλοί καλοί και οι τρεις συνοδοιπόροι του.

Συντελεστές:

Μετάφραση: Ιωάννα Μεϊτάνη

Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος

Δραματουργική επεξεργασία: Ομάδα Σημείο Μηδέν

Μουσική: Δαυίδ Μαλτέζε

Σκηνική εγκατάσταση: Γιώργος Κολιός

Κοστούμια: Ηλίας Παπανικολάου

Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα

Διανομή.

Ελεάνα Γεωργούλη: Μαρία

Δαβίδ Μαλτέζε: Λοχαγός, Αρχιτυμπανιστής

Μελέτης Ηλίας: Βόυτσεκ

Δέσποινα Χατζηπαυλίδου: Αντρές, Γιατρός, Θεατρίνος


ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.