Άλλη μια «Λυσιστράτη» απʼ τον «σωρό» στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων

0

   Πάμπολλες φορές είδαμε την κωμωδία του Αριστοφάνη με την ταμπέλα «αντιπολεμική κωμωδία» στο δικό μας φεστιβάλ. Γυναίκες και άνδρες, ιδιαίτερα δημοφιλείς, υποδύθηκαν τον ρόλο. Σκηνοθέτες, Έλληνες και ξένοι, προσπάθησαν να δώσουν φρεσκάδα, έμπνευση, πρωτοτυπία, ευρήματα. Μερικοί κατάφεραν να κάνουν τη διαφορά. Οι περισσότεροι χάθηκαν στην επανάληψη, στα σλόγκαν, στο τετριμμένο, στην εύκολη αναγωγή στο σήμερα, στους κώδικες της επιθεώρησης και άντλησαν είτε με τη «βία» είτε με τη μανιέρα των πρωταγωνιστών το γέλιο ή το διαρκές χάχανο κι οι θεατές αποχώρησαν από το κοίλο ευχαριστημένοι και με την πεποίθηση «γελάσαμε, ωραία περάσαμε». Κι ως εκεί. Οι εξαιρέσεις λαμπρές. Ποιος δε θυμάται, για παράδειγμα, το κουαρτέτο Βουτσινάς-Λαζόπουλος-Κραουνάκης-Νικολακοπούλου; Τα τραγούδια της ευφρόσυνης εκείνης παράστασης του 1986 και σήμερα είναι επίκαιρα, ευχάριστα, ξεχωριστά και, κυρίως, τα ξέρουμε.

Πίσω από το προφανές, στη προχθεσινή παράσταση, δεν «περπάτησε» κανείς. Δεν υπήρχε κίνητρο από το εγχείρημα, δεν υπήρχε πρόθεση από το κοινό. Ο Αριστοφάνης, χρόνια τώρα, προσφέρεται για να «ξεσκάσει»ο κοσμάκης. Έτσι έγινε και φέτος. Σχηματίστηκε ο θίασος από τηλεοπτικές περσόνες, αγαπητές στον κόσμο, ο Ευαγγελάτος- που το 1977 έκαμε μια «αιρετική»,αλλά ενδιαφέρουσα Λυσιστράτη σε μετάφραση Κώστα Ταχτσή- κλήθηκε να σκηνοθετήσει, αλλά δεν μπόρεσε για δικούς του λόγους (διάβασα υγείας, μακάρι να είναι ψέμα), επιστρατεύτηκε στη συνέχεια ο Λιθουανός Τσέζαρις Γκραουζίνις, που τα μπάλωσε όπως-όπως, κι «αμολήθηκε» ο θίασος στην περιφέρεια να προσφέρει ψυχαγωγία στο κοινό, μερικές παραπάνω γραμμές στα βιογραφικά των ηθοποιών και, ίσως, χρήματα στους παραγωγούς.

Λίγο ως πολύ, οι θεατές γνωρίζουν τον μύθο. Το λίγο είναι ότι έχει μέσα όρθιους φαλλούς, γέλιο με τις αθυροστομίες και τις υπερβολές, χρώματα, μουσικές και χορό, άρα θα πάμε, θα γελάσουμε, θα ξεσκάσουμε, βρε αδερφέ!

Το πολύ είναι το παρακάτω. Η Λυσιστράτη διδάχτηκε το 411 π.Χ. Η Αθήνα μέτραγε ήδη είκοσι χρόνια πολέμου – ο Πελοποννησιακός πόλεμος ξεκίνησε το 431 π.Χ. – και ο Αριστοφάνης, γνωρίζοντας από πρώτο χέρι τι σημαίνει πόλεμος, δίνει με ευφυή τρόπο το δικό του ειρηνικό στίγμα. Με όπλα του το εύρημα της σεξουαλικής απεργίας, την ανελέητη σάτιρα και μια γλώσσα ευρηματική όσο και αθυρόστομη, καταδικάζει τον πόλεμο και προβάλλει την ανάγκη για πανελλήνια ενότητα. Ερωτικά τεχνάσματα, κωμικές παρεξηγήσεις και πληθωρική δράση συνθέτουν μια απολαυστική κωμωδία, όπου η γυναικεία εξυπνάδα αναδεικνύεται η κινητήρια δύναμη που θα οδηγήσει στη συμφιλίωση. Άρα θα πάμε, θα διδαχθούμε τι σημαίνει αντιπολεμική σάτιρα και θα ψυχαγωγηθούμε με την πλήρη έννοια του όρου.

Στην παράσταση που έστησε με λίγα μέσα και λίγη φαντασία ο Γκραουζίνις, είδαμε ένα άχαρο σκηνικό που και να έλειπε κανείς δεν θα το αναζητούσε, είδαμε γέροντες που έκαμαν τα στερημένα σεξουαλικά αρσενικά ,αστείο από μόνο του αλλά άνοστο, κρύο, ασύμβατο με το κείμενο και εντελώς αδιάφορο εύρημα, είδαμε κοστούμια ραμμένα για πάρτι καρνάβαλου, αφού οι «σουμπρέτες» παλαιών γαλλικών καμπαρέ γυναίκες και οι άνδρες, όταν δεν ήσαν Αθηναίοι γέροι-καρικατούρες, ήσαν «καυλομένοι» Αθηναιοσπαρτιάτες ,κακόμοιροι δραπέτες από τη «Λεγεώνα των Ξένων», είδαμε καλούς ηθοποιούς να προσπαθούν να γεμίσουν τη σκηνή και να ερμηνεύσουν με μπρίο τούς ρόλους, αλλά φευ, η γραμμή τού σκηνοθέτη ήταν πορεία προς τον «Καιάδα». Δεν είδαμε καμιά σύγχρονη πινελιά, τίποτα το ποιητικό, έστω το δροσερό, αφού και η Μυρίνη της χαριτωμένης Νάντιας Κοντογεώργη ήταν τόσο ψεύτικη, τόσο δήθεν, τόσο ανεπαρκής, ώστε το ρολόι ήταν «παρηγοριά στον άρρωστο μέχρι να βγει η ψυχή του». Ο Κυνησίας- μικρός το δέμας, μεγάλος στον φαλλό του – Θανάσης Τσαλταμπάσης, υπερβολικός μέχρι εξαντλήσεως. Άρεσε πολύ, λόγω αβανταδόρικου ρόλου. Εγώ θα πω ότι ο άνθρωπος είναι ταλαντούχος ,αλλά δεν είχε καμιά απολύτως καθοδήγηση και σώθηκε από το δυνατό ένστικτό του.

Η Λυσιστράτη της Μαρίας Καβογιάννη , στη γνωστή κι αγαπητή μανιέρα της, κράτησε το ενδιαφέρον μου, ευτυχώς, αλλά τι να σου κάνει η γυναίκα, όταν όλα τα υπόλοιπα είναι κάτω του μετρίου, είναι μίζερα κι ολοφάνερα σχεδιασμένα για αρπαχτή;. Ένας Πρόβουλος κομμένος και ραμμένος για ρεβύ πίστας από τον Αντώνη Λουδάρο, άκρως προβλέψιμος, καθόλου γκροτέσκος παρά τις προσπάθειες τού μακιγιέρ-ενδυματολόγου, καθόλου Αριστοφανικός ούτε σκωπτικός, λειτούργησε όπως ο ίδιος ξέρει καλά να κάνει σε σώου για λαϊκή κατανάλωση, η δε Καίτη Κωνσταντίνου, τάχα commedia dell arte character , έπλασε μια αστεία Κλεονίκη-παλιάτσο, αδιάφορη απ’ την αρχή ως το τέλος.

Η μουσική του Δημήτρη Θεοχάρη είχε κάποιες ενδιαφέρουσες ανάσες, αλλά τι να μείνει από έναν αχταρμά πουʼχει τσιφτετέλια, συρτάκι, βαλς, μπούκι-μπούκι ή τι άλλο έχωσε στη δράση η χορογράφος Δήμητρα Κρητικίδη; Τίποτα βέβαια.

Δυστυχώς, ο Αριστοφάνης ανεβαίνει ακόμα και σήμερα με την ηχώ των παραστάσεων περασμένων δεκαετιών, όπου υπερίσχυε το πανηγύρι και η διάθεση να γλεντήσουμε. Ο Αριστοφάνης, όμως, είναι ένας συγγραφέας πολύ πιο ολοκληρωμένος, πολύ πιο βαθύς. Πολιτικός συγγραφέας και ιδιαίτερα προκλητικός, χάρη στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τη σάτιρα. Εμείς, για λόγους που δεν έχουν να κάνουν με το έργο του, αλλά με εμάς αποκλειστικά, αποφασίσαμε ότι ο Αριστοφάνης, απλώς, είναι διασκεδαστικός. Και τρέχουμε και βλέπουμε και χειροκροτάμε ανέμπνευστες παραστάσεις και, το χειρότερο, φεύγουμε ευχαριστημένοι. Ε, εγώ έφυγα με κατεβασμένο το κεφάλι. Άλλη μια μετριότητα στη στοίβα των Αριστοφανικών κωμωδιών που παρήλασαν από το Φεστιβάλ ,δίχως να κρατήσουμε απολύτως τίποτα απʼ αυτήν. Επρόκειτο, μάλιστα, για την αυλαία του 57ου Φεστιβάλ Φιλίππων, μια και η επόμενη και τελευταία είναι η καθιερωμένη παιδική παράσταση.

Συντελεστές: Μετάφραση – Απόδοση: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος. Σκηνοθεσία: Τσέζαρις Γκραουζίνις. Σκηνικά – Κοστούμια: Γιώργος Πάτσας

Μουσική: Δημήτρης Θεοχάρης .Στίχοι τραγουδιών: Γιώργος Μπακόλας

Επιμέλεια κίνησης: Δήμητρα Κρητικίδη. Επεξεργασία κειμένου: Ο μεταφραστής και οι ηθοποιοί της παράστασης. Φωτισμοί: Σοφία Αλεξιάδου.

Παίζουν: Μαρία Καβογιάννη, Αντώνης Λουδάρος, Καίτη Κωνσταντίνου, Θανάσης Τσαλταμπάσης, Νάντια Κοντογεώργη, Μαργαρίτα Βαρλάμου, Θανάσης Κουρλαμπάς, Τζίνη Παπαδοπούλου, Μαρία Φιλίππου, Δημήτρης Παπανικολάου, Θωμάς Γκαγκάς, Ελίνα Μάλαμα, Βασίλης Πουλάκος, Γεράσιμος Σκαφίδας.

Ναʼμαστε γεροί και του χρόνου καλύτερα!

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.